Theo cách hiểu phổ biến, bếp từ, bếp hồng ngoại vẫn được coi là “bếp” như bếp gas, vì đó là chỗ nấu chín thức ăn, nên những lời khuyên về vị trí bếp vẫn áp dụng. Lò vi sóng, nồi cơm điện, ấm siêu tốc thì không được coi là bếp chính; chúng nên đặt ở chỗ thuận tay, có ổ cắm riêng đủ tải, không đặt trên đầu, không sát chậu rửa.
Câu hỏi về đồ điện trong bếp ngày càng nhiều vì căn bếp hiện đại có thể có tới mười thiết bị cắm điện. Phần quan niệm khá đơn giản; phần quan trọng hơn là an toàn điện, vì bếp là nơi có nước, nhiệt và dầu mỡ, ba thứ không hợp với ổ cắm lỏng và dây điện quá tải.
Việc đi dây, lắp aptomat, ổ cắm mới phải do thợ điện có chuyên môn làm. Bài này giúp bạn biết cần yêu cầu gì và kiểm tra gì.
Bếp từ có tính là bếp như bếp gas không
Đây là câu hỏi hay gặp khi gia đình chuyển từ bếp gas sang bếp từ. Một số người cho rằng bếp từ không có lửa nên không còn là “hoả”, không cần xét vị trí hay hướng như bếp truyền thống. Cách hiểu phổ biến hơn, và cũng được nhiều người làm nghề tư vấn dùng, là bếp từ vẫn là chỗ nấu chín thức ăn cho cả nhà, nên vẫn là bếp. Cũng có ý kiến dung hoà rằng bếp từ “nhẹ hoả” hơn, nên dễ bố trí hơn.
Về thực tế, bếp từ khác bếp gas ở những điểm có lợi cho việc bố trí: không có lửa trần nên không sợ gió thổi tắt, ít nguy cơ bén lửa sang rèm, không thải khí đốt vào nhà. Nhưng khói dầu mỡ khi chiên xào vẫn có, mặt kính vẫn nóng sau khi nấu, và bếp cần nguồn điện công suất lớn.
Vì vậy, những vị trí nên tránh vì khói như giữa nhà, gầm cầu thang, sát nhà vệ sinh vẫn nên tránh với bếp từ. Những vị trí bị tránh chủ yếu vì gió như sát cửa sổ, thẳng cửa chính thì với bếp từ nhẹ nhàng hơn nhiều. Nếu gia đình xét hướng bếp theo năm sinh, phần lớn vẫn xét bếp từ như bếp gas.
Chỗ đặt từng thiết bị điện trong bếp
Bảng gom các thiết bị phổ biến trong bếp Việt Nam. Cột “tránh” phần nhiều là chuyện an toàn và tiện dùng, kèm quan niệm khi có.
| Thiết bị | Nên đặt | Tránh | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Bếp từ, bếp hồng ngoại | Tựa tường, có hút mùi phía trên, ổ cấp điện riêng | Ngay sát chậu rửa; cắm qua ổ nối dài | Cần đường dây và aptomat phù hợp công suất |
| Lò vi sóng | Kệ riêng ngang tầm ngực, hoặc tủ âm có khe thoáng | Trên cao quá đầu; ép kín không có khe tản nhiệt | Theo hướng dẫn về khoảng thoáng của nhà sản xuất |
| Lò nướng âm tủ | Tủ cao hoặc dưới bếp theo thiết kế của hãng | Sát tủ lạnh, sát máy rửa bát | Thường cần đường điện riêng |
| Nồi cơm điện | Mặt bàn khô có ổ cắm, phía trên thoáng | Ngay dưới tủ treo (hơi nước làm phồng ván) | Nhiều gia đình đặt ở bàn ăn |
| Ấm siêu tốc, máy pha cà phê | Mặt bàn khô, xa mép bàn | Sát chậu rửa; dây vắt qua mép bàn tầm tay trẻ | Công suất lớn, không cắm chung ổ |
| Máy xay, máy ép | Gần chậu nhưng ở đoạn khô | Cắm ổ ngay sau chậu | Rút điện sau khi dùng |
| Máy hút mùi | Đúng tâm bếp, độ cao theo hướng dẫn | Lệch khỏi bếp; ống thoát dài nhiều khúc cua | Ống ra ngoài trời hiệu quả hơn loại tuần hoàn |
Nguyên tắc chung là thiết bị sinh nhiệt và hơi nước không đặt ngay dưới tủ treo, thiết bị công suất lớn không cắm chung ổ, và không có ổ cắm nào ở vùng nước bắn.
Lò vi sóng: chuyện chiều cao hơn là chuyện hướng
Quan niệm về lò vi sóng khá ít: có người coi nó như một chiếc bếp phụ, kiêng đặt đối diện bếp chính hay trên tủ lạnh; có người không xét gì. Phần lớn lời khuyên đáng nghe về lò vi sóng thuộc về chiều cao và khoảng thoáng.
Lò vi sóng đặt quá cao, ví dụ trên nóc tủ lạnh hay tủ treo trên cùng, buộc người dùng phải với tay lên quá vai để lấy bát canh nóng ra. Đây là tư thế dễ làm đổ đồ nóng lên mặt và ngực, nhất là với người thấp hoặc người lớn tuổi. Đặt lò ở kệ ngang tầm ngực hoặc thấp hơn một chút, có mặt bàn bên cạnh để đặt đồ vừa lấy ra, là cách an toàn nhất.
Lò vi sóng toả nhiệt qua vỏ và cần khe thoáng, thường ở phía sau, hai bên và trên nóc; khoảng cách cụ thể ghi trong sách hướng dẫn. Lò đặt trong hốc tủ đóng kín, không theo đúng loại lò được thiết kế để lắp âm, có thể nóng quá mức. Nếu muốn lò âm tủ cho gọn, chọn loại lò được nhà sản xuất cho phép lắp âm và làm theo bản vẽ lắp đặt của hãng.
Ổ cắm và đường điện trong bếp: phần nên nói rõ với thợ
Đếm thiết bị trước khi đi dây. Liệt kê mọi thiết bị sẽ dùng, đánh dấu cái nào dùng cùng lúc, ví dụ bếp từ, nồi cơm và ấm siêu tốc thường bật cùng lúc lúc nấu bữa tối. Thợ điện dựa vào danh sách đó để chia mạch và chọn tiết diện dây.
Bếp từ và lò nướng cần đường riêng. Thiết bị công suất lớn nên có đường dây riêng từ tủ điện với aptomat riêng, không đi chung với ổ cắm thường. Cắm bếp từ qua ổ nối dài là cách làm hay gặp và nguy hiểm.
Thiết bị chống giật cho khu ướt. Ổ cắm gần chậu rửa, máy rửa bát, máy lọc nước nên nằm trên mạch có thiết bị chống dòng rò. Đây là thứ cứu người khi có rò điện qua nước.
Độ cao và vị trí ổ cắm. Ổ cắm trên mặt bàn đặt cao hơn mặt đá một khoảng để nước không đọng vào, cách xa vùng chậu rửa và vùng bếp nấu. Không đặt ổ cắm ngay sau bếp gas, nơi nhiệt và dầu mỡ bám vào.
Dấu hiệu cần gọi thợ ngay. Ổ cắm nóng, có vết cháy sém, phích cắm lỏng, aptomat nhảy khi bật cùng lúc vài thiết bị. Đừng chờ ngày đẹp để sửa những thứ này.
Sắp xếp góc đồ điện trên mặt bàn bếp
Bếp nhỏ thường có một đoạn mặt bàn chất đầy nồi cơm, ấm, máy xay, lò nướng mini. Các bước dưới đây giúp góc này gọn và an toàn hơn.
- Chọn một đoạn mặt bàn khô, xa chậu và xa bếp nấu, làm “trạm” đồ điện.
- Đếm ổ cắm có sẵn tại trạm; nếu phải dùng ổ nối dài, chọn loại có công tắc và cầu chì, không cắm hai thiết bị sinh nhiệt cùng lúc.
- Thiết bị ít dùng như máy ép, máy làm bánh cất vào tủ dưới, chỉ để ngoài những thứ dùng hằng ngày.
- Kéo các thiết bị cách mép bàn một khoảng, dây điện không vắt ra ngoài mép, nhất là nhà có trẻ nhỏ.
- Kiểm tra phía trên trạm: nếu có tủ treo, đặt nồi cơm và ấm ra mép ngoài hoặc dùng khay kéo để hơi nước không phả thẳng vào đáy tủ.
- Lau dầu mỡ bám quanh ổ cắm định kỳ; ổ cắm có lớp dầu bám dày khó thấy vết cháy sém.
Góc đồ điện gọn cũng là điều các lời khuyên bài trí bếp luôn nhắc: bếp gọn, sạch, không bừa bộn. Ở đây cái gọn có thêm một lý do rất cụ thể là tránh chập cháy.
Bếp gas và bếp từ cùng tồn tại: bố trí thế nào
Nhiều gia đình giữ cả bếp gas và bếp từ: bếp từ cho nấu hằng ngày, bếp gas cho xào lửa lớn hoặc dự phòng khi mất điện. Có người đặt hai bếp liền nhau, có người dùng bếp đôi kết hợp một vùng gas một vùng từ.
Về quan niệm, hai bếp cạnh nhau không bị coi là vấn đề, vì cùng là bếp. Về an toàn, bình gas và ống dẫn gas không nên đi qua khoang có dây điện của bếp từ, và tủ đặt bình gas cần thông gió. Nếu dùng bếp gas mini dự phòng, cất nó và lon gas ở chỗ thoáng, không cất trong tủ dưới bếp từ nơi có nhiệt.
Khi mất điện mà chỉ còn bếp gas mini, đây là lúc nhiều sự cố xảy ra: đặt bếp mini trên mặt bếp từ còn nóng, dùng nồi quá to so với bếp làm lon gas nóng, nấu trong phòng đóng kín vì mất điện không chạy được hút mùi. Đặt bếp mini trên mặt phẳng nguội, dùng nồi vừa cỡ, mở cửa sổ khi nấu.
Khi dùng hai bếp, máy hút mùi nên phủ được cả hai vùng nấu. Một máy hút mùi chỉ trùm một bếp còn bếp kia đứng ngoài là tình huống hay gặp, và khói từ bếp ngoài sẽ lan khắp nhà.
Bếp nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi: thêm một lớp an toàn
Với trẻ nhỏ, đồ điện trong bếp nguy hiểm ở ba chỗ: dây điện thả xuống mép bàn mà trẻ có thể kéo, ấm siêu tốc hay nồi canh đặt sát mép, và mặt bếp từ còn nóng sau khi tắt mà nhìn không thấy đỏ như bếp gas. Đặt mọi thiết bị lùi vào trong mặt bàn, dây điện đi phía sau, bật khoá trẻ em của bếp từ nếu bếp có chức năng này. Lò vi sóng đặt thấp tiện cho người lớn nhưng cũng trong tầm tay trẻ, nên chọn loại có khoá cửa hoặc khoá bảng điều khiển.
Với người lớn tuổi, vấn đề thường là quên tắt bếp và khó đọc nút điều khiển nhỏ. Bếp từ có hẹn giờ tự tắt và tự ngắt khi không có nồi là lợi thế lớn so với bếp gas. Ấm đun có tự ngắt khi cạn nước. Lò vi sóng với nút xoay cơ đơn giản đôi khi dễ dùng hơn bảng cảm ứng nhiều chức năng.
Một tấm thảm chống trơn trước khu bếp, đèn chiếu sáng đủ trên mặt bàn và lối đi không vướng dây điện là ba thứ đơn giản giúp cả hai nhóm. Lời khuyên giữ bếp gọn sạch của quan niệm truyền thống, áp vào đây, chính là giữ cho căn bếp không có bẫy.
Câu hỏi thường gặp
Lò vi sóng có làm ảnh hưởng sức khoẻ người đứng gần không?
Lò vi sóng gia dụng có vỏ và cửa chắn sóng; lò còn nguyên vẹn, cửa đóng kín được thiết kế để giữ sóng bên trong. Lò có cửa móp, bản lề hỏng, gioăng cửa hư nên sửa hoặc thay. Đứng xem đồ ăn quay không phải điều cần lo.
Bếp từ đặt sát tủ lạnh có sao không?
Bếp từ toả nhiệt qua mặt kính và quạt làm mát bên dưới. Đặt sát tủ lạnh không tốt cho tủ lạnh vì môi trường nóng hơn. Chừa một đoạn mặt bàn hoặc tấm ngăn giữa hai thiết bị.
Có nên đặt lò vi sóng đối diện bếp nấu không?
Một số người kiêng vì coi đó là hai bếp đối nhau. Về thực tế, ở bếp hai dãy song song, lò vi sóng đối diện bếp nấu không gây vấn đề an toàn đặc biệt, miễn lối đi đủ rộng để quay người khi bưng đồ nóng.
Nồi cơm điện có nên đặt trên bàn ăn không?
Nhiều gia đình đặt nồi cơm ở bàn ăn hoặc tủ cạnh bàn ăn để tiện xới cơm. Đây là lựa chọn hợp lý nếu có ổ cắm chắc chắn gần đó và dây điện không vắt qua lối đi.
Mất điện thường xuyên thì có nên giữ bếp gas không?
Ở những nơi hay mất điện, nhiều gia đình giữ một bếp gas dự phòng. Nếu vậy, đảm bảo ống dẫn, van gas còn tốt, kiểm tra rò rỉ bằng nước xà phòng định kỳ, và có máy hút mùi hoặc cửa sổ mở khi dùng.