Đầu giường nên tựa vào một bức tường đặc, khô, không có cửa sổ, không có xà ngang đè ngay phía trên và không chung vách với nhà vệ sinh. Bốn lời kiêng về đầu giường mà người lớn tuổi hay nhắc đều xoay quanh ý này, và mỗi lời kiêng đều có một lý do sinh hoạt khá rõ: gió lùa và nắng sớm từ cửa sổ, cảm giác đè nén và nguy cơ rơi đồ từ xà, tiếng nước và hơi ẩm từ nhà vệ sinh.
Khi không đổi được vị trí giường, mỗi trường hợp có cách chỉnh riêng, phần lớn không cần đục phá. Bài này đi qua từng trường hợp theo cùng một khuôn: quan niệm nói gì, thực tế ra sao, chỉnh thế nào và khi nào cần hỏi thợ.
Một điểm chung đáng nhớ trước khi đi vào chi tiết: không trường hợp nào trong bốn trường hợp này cần treo vật phẩm, dán bùa hay làm lễ. Thứ làm giấc ngủ khác đi là gió, ánh sáng, tiếng động, độ ẩm và đồ có thể rơi, nên cách chỉnh cũng nhắm thẳng vào những thứ đó.
Đầu giường dưới cửa sổ
Quan niệm: người xưa cho rằng đầu nằm dưới cửa sổ thì “không có chỗ tựa”, khí đi qua đầu liên tục khiến giấc ngủ chập chờn. Ý “chỗ tựa” này lặp lại trong nhiều lời khuyên về giường, bàn làm việc, ghế ngồi.
Thực tế: cửa sổ là chỗ gió lùa vào mạnh nhất, nhất là cửa nhôm kính đời cũ khép không kín. Mùa đông miền Bắc, gió mùa Đông Bắc lùa qua khe cửa sổ thổi thẳng vào đầu và gáy người nằm. Mùa hè, nắng sớm từ cửa sổ hướng Đông chiếu thẳng vào mặt từ năm sáu giờ sáng. Miền Trung mùa bão, cửa sổ đầu giường là chỗ mưa tạt và kính vỡ rơi xuống nếu cửa không chắc. Ngoài ra, cửa sổ tầng thấp nhà mặt ngõ còn là chuyện riêng tư và an ninh.
Cách chỉnh: nếu phòng còn tường đặc khác, dời đầu giường sang đó là tốt nhất. Nếu không, làm một tấm đầu giường cao bọc nệm hoặc gỗ, cao hơn mặt nệm khoảng sáu mươi phân, đặt cách tường vài phân để không chặn hẳn cửa sổ. Dùng rèm hai lớp, lớp cản sáng sát kính và lớp vải mỏng phía trong. Kiểm tra ron cửa sổ, thay ron cao su đã chai cứng. Với nhà có trẻ nhỏ, cửa sổ đầu giường phải có chốt hãm hoặc khung bảo vệ vì trẻ hay trèo lên đầu giường.
Đầu giường dưới xà ngang
Quan niệm: xà ngang đè trên đầu hoặc chạy ngang thân người nằm được xem là “áp” người, khiến người nằm nặng đầu, khó ngủ. Đây là một trong những lời kiêng được nhắc nhiều nhất trong phong thuỷ phòng ngủ.
Thực tế: phần lớn cảm giác khó chịu đến từ thị giác: một khối bê tông thấp hơn trần ngay trên mặt khiến không gian như bị ép xuống, đặc biệt ở phòng có trần thấp dưới hai mét bảy. Rủi ro thật nằm ở thứ treo lên xà: đèn, quạt trần, giá gắn rèm, kệ. Xà ở nhà cũ đôi khi có vết nứt dọc, lớp vữa bong, đó là lúc cần thợ hoặc kỹ sư kết cấu xem chứ không phải chỉ lo chuyện kiêng.
Cách chỉnh: cách gọn nhất là làm trần thạch cao phẳng hoặc trần giật cấp giấu xà, kết hợp đèn hắt để mắt không còn thấy khối dầm. Nếu không muốn làm trần, dịch giường sao cho xà nằm ở vùng chân hoặc lối đi. Không treo vật nặng lên xà ngay trên giường. Không cần treo sáo trúc, hồ lô hay vật “hoá giải” lên xà; chúng không thay đổi khối dầm và chỉ thêm đồ có thể rơi.
Đầu giường sát tường nhà vệ sinh
Quan niệm: nhà vệ sinh được coi là chỗ ô uế, đầu giường tựa vào vách nhà vệ sinh bị xem là nằm cạnh chỗ bẩn. Nhiều người còn kiêng cả trường hợp bồn cầu nằm ngay phía sau vách đầu giường.
Thực tế: vách nhà vệ sinh thường là tường gạch mỏng hoặc vách nhẹ, có ống cấp thoát nước đi bên trong. Tiếng xả nước, tiếng nước chảy trong ống lúc nửa đêm truyền qua tường rất rõ. Nếu chống thấm kém, mặt tường phía phòng ngủ ẩm, bong sơn, mốc chân tường, mùi lan vào phòng, đặc biệt trong mùa nồm. Đây là lý do thật khiến nhiều kiến trúc sư cũng tránh đặt đầu giường vào vách này.
Cách chỉnh: trước hết kiểm tra mặt tường: sờ thấy lạnh ẩm, có vết ố hay sơn phồng thì xử lý chống thấm từ phía nhà vệ sinh trước. Nếu tường khô, làm thêm tấm ốp đầu giường bằng gỗ hoặc nệm cách tường vài phân để giảm truyền âm. Hạn chế xả nước ban đêm nếu có người ngủ nông, hoặc thay két nước êm hơn. Khi sửa nhà, có thể nhờ thợ bọc ống thoát bằng vật liệu tiêu âm.
Đầu giường dưới kệ treo, tranh khung kính, đèn treo nặng
Quan niệm: lời kiêng này ít mang màu sắc truyền thống hơn, thường được diễn đạt là “trên đầu không nên có vật đè”. Một số người áp dụng cả cho tủ treo đầu giường kiểu đóng liền.
Thực tế: đây là lời kiêng sát với an toàn nhất trong bốn trường hợp. Kệ gỗ treo bằng vít nở nhựa trên tường gạch lỗ, tranh khung kính treo một đinh, đèn chùm nhỏ treo trần thạch cao không có khung chịu lực đều có thể rơi khi tường ẩm, khi có rung, hoặc đơn giản theo thời gian. Rơi xuống giường lúc nửa đêm là tình huống không ai muốn.
Cách chỉnh: đồ treo trên đầu giường nên nhẹ, ít cạnh sắc, bắt vít vào tường đặc hoặc khung chịu lực. Tranh treo đầu giường nên dùng khung mica thay vì kính, treo bằng hai điểm. Tủ treo đầu giường kiểu đóng liền thì chỉ để đồ nhẹ như chăn gối. Đèn đầu giường dùng đèn gắn tường hai bên hoặc đèn bàn, không treo đèn chùm ngay trên mặt nệm.
Vùng có bão và động đất nhẹ: ở các tỉnh ven biển miền Trung, mỗi mùa bão nhà rung theo gió giật, cửa đập, và đồ treo lỏng dễ rơi hơn bình thường. Ở vài vùng miền núi phía Bắc thỉnh thoảng có rung chấn nhẹ. Những nơi này càng nên giữ khoảng tường trên đầu giường gọn, chỉ có đèn tường bắt vít chắc và một bức tranh nhẹ.
Một bức tường đầu giường tốt trông thế nào
Gom lại các trường hợp trên, bức tường lý tưởng cho đầu giường là tường gạch đặc hoặc bê tông, không có cửa sổ, không chung vách với nhà vệ sinh hay bếp, không có xà ngang chạy sát ngay phía trên, mặt tường khô và phẳng. Trong nhà ống, đó thường là một trong hai tường dài chung với nhà hàng xóm. Trong căn hộ, đó thường là tường ngăn với phòng ngủ bên cạnh hoặc tường hành lang.
Tường chung với nhà hàng xóm có một lưu ý riêng: tiếng ồn từ nhà bên. Ở dãy nhà ống xây liền, có những đoạn hai nhà chỉ cách nhau một lớp gạch mười, nghe được cả tiếng ti vi. Nếu gặp tình trạng này, một vách ốp đầu giường có lớp bông cách âm phía sau đáng giá hơn mọi sự lựa chọn hướng.
Tường chung với phòng ngủ khác trong nhà thường là lựa chọn yên ổn nhất, nhưng nên tránh hai giường của hai phòng tựa lưng vào nhau trên cùng một vách mỏng nếu một bên là phòng trẻ con hay thức khuya. Lệch hai giường sang hai đầu vách là đủ để tiếng động không đi thẳng từ đầu giường này sang đầu giường kia.
Tường phía Tây là trường hợp đáng cân nhắc. Tường hứng nắng chiều tích nhiệt và toả ra trong phòng tới tận nửa đêm, người nằm sát tường cảm thấy rõ hơi nóng. Nếu chỉ có tường Tây làm đầu giường được, nên kéo giường cách tường một khoảng nhỏ và xử lý chống nóng từ phía ngoài như sơn chống nóng, trồng cây leo, che nắng.
Những việc nên hỏi thợ trước khi kê lại giường
Nếu phòng đang sửa hoặc mới nhận nhà, đây là lúc rẻ nhất để chuẩn bị bức tường đầu giường. Hỏi thợ điện đặt hai ổ cắm hai bên đầu giường ở độ cao cao hơn mặt tủ đầu giường một chút, cùng công tắc hai chiều để tắt đèn chính từ giường. Hỏi thợ nề xem tường định làm đầu giường có đường ống nước nào đi bên trong không, vì sau này khoan treo kệ dễ trúng ống.
Nếu định làm trần thạch cao giấu xà, hỏi chiều cao trần sau khi làm còn bao nhiêu, vì trần quá thấp lại sinh ra cảm giác bí mà mình đang muốn tránh. Phòng ngủ trần còn dưới hai mét sáu thì cân nhắc chỉ ốp hộp quanh xà thay vì hạ cả trần.
Với nhà có vách nhà vệ sinh sát đầu giường, nhờ thợ kiểm tra chống thấm phía trong nhà vệ sinh trước khi ốp gì ở phía phòng ngủ. Ốp gỗ lên một bức tường đang thấm chỉ che mắt được vài tháng, sau đó mốc lan ra cả tấm ốp và khó xử lý hơn nhiều.
Bảng tự kiểm tường đầu giường trong mười phút
Trước khi kê lại giường hay đặt đóng tấm ốp, đi một vòng quanh bức tường định dùng và trả lời các câu dưới đây. Mỗi câu “có” ở cột giữa là một việc cần xử lý trước.
| Câu hỏi | Nếu câu trả lời là có | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Áp tay lên tường thấy lạnh ẩm, có vết ố, sơn phồng? | Tường đang thấm hoặc đọng hơi nước | Tìm nguồn thấm, xử lý trước, chưa ốp gì |
| Gõ nhẹ nghe tiếng bộp rỗng ở một mảng? | Lớp vữa đã bong khỏi tường | Không bắt kệ, tranh lên mảng đó; nhờ thợ trát lại |
| Chiều tối áp tay thấy tường ấm rõ? | Tường hứng nắng Tây hoặc sát bếp nhà bên | Kéo giường cách tường, ốp cách nhiệt |
| Nghe rõ tiếng nước, tiếng nói từ phía bên kia? | Vách mỏng, có đường ống | Tấm ốp có lớp cách âm phía sau |
| Ngước lên thấy dầm thấp hơn trần ngay trên chỗ đầu nằm? | Xà đè đầu giường | Dịch giường hoặc làm hộp trần giấu dầm |
| Có cửa sổ trong phạm vi chiều rộng giường? | Đầu giường dưới cửa sổ | Tấm đầu giường cao, rèm hai lớp, ron mới |
Một bức tường qua được cả sáu câu là chỗ tựa tốt cho giường theo cả quan niệm lẫn công năng. Nếu không có bức tường nào qua hết, chọn bức tường chỉ vướng những lỗi chỉnh được rẻ, như cửa sổ hay xà, thay vì bức tường đang thấm.
Câu hỏi thường gặp
Đầu giường hướng ra cửa sổ nhưng có tấm ốp cao rồi thì còn bị kiêng không?
Theo cách hiểu phổ biến, khi đầu giường đã có tấm ốp đặc, cao rõ ràng thì người nằm coi như đã có chỗ tựa. Điều còn lại cần xem là gió lùa qua khe tấm ốp và ánh sáng sớm, xử lý bằng rèm cản sáng và ron cửa sổ.
Xà ngang chạy dọc giường khác xà chạy ngang giường không?
Quan niệm dân gian thường kiêng nặng hơn khi xà cắt ngang thân người, vì gợi hình ảnh bị chia đôi. Xà chạy dọc theo mép giường ít bị bàn tới. Về cảm giác thị giác, xà nào thấp và gần mặt người nằm thì khó chịu hơn, bất kể chiều.
Tường đầu giường bị nứt chân chim có sao không?
Vết nứt chân chim trên lớp vữa trát thường do co ngót, chủ yếu ảnh hưởng thẩm mỹ. Vết nứt chéo, nứt rộng dần hoặc nứt kèm thấm nước thì nên mời thợ hoặc kỹ sư xem. Không treo kệ, tranh nặng lên đoạn tường đang có vết nứt chưa rõ nguyên nhân.
Đầu giường tựa vào tủ áo được không?
Được, nếu tủ đứng vững, có bắt vít vào tường chống lật, và cánh tủ không mở ra phía đầu người nằm. Nhiều phòng nhỏ dùng tủ áo làm đầu giường để tiết kiệm diện tích. Nên chọn tủ có lưng kín để tiếng đóng mở không vọng sát tai.
Có nên kê giường đầu sát tường chung với bếp nhà bên không?
Nếu biết rõ phía bên kia là bếp, tường đó có thể nóng và ồn vào giờ nấu ăn. Sờ tường lúc chiều tối để kiểm tra. Tường nguội và yên tĩnh thì vẫn dùng được; nếu nóng thì cân nhắc tấm ốp cách nhiệt hoặc đổi sang tường khác.