Đặt tivi hay máy tính trong phòng ngủ không phải điều cấm, nhưng nên đặt sao cho màn hình không đối thẳng mặt người nằm khi đã tắt, bàn máy tính không chắn lối ra cửa, và mọi thiết bị có cách cất hoặc che khi đi ngủ. Quan niệm truyền thống ngại màn hình tối trong phòng ngủ vì nó phản chiếu như gương; giới y khoa thì khuyên hạn chế màn hình trước giờ ngủ vì ánh sáng và thói quen thức khuya. Hai lời khuyên khác lý do nhưng cùng dẫn tới một cách bố trí.
Riêng lời kiêng “đặt tivi, máy tính gần cửa” xuất phát từ phòng ngủ nhỏ, nơi bức tường duy nhất còn trống thường nằm ngay cạnh cửa. Khi đó người ngồi máy tính quay lưng ra cửa, dây điện chạy ngang lối đi, cánh cửa mở chạm vào bàn. Bài này đi qua từng chuyện: màn hình, bàn làm việc, sạc điện thoại, ổ cắm và cách che thiết bị lúc tắt.
Mục tiêu không phải là dọn sạch thiết bị khỏi phòng ngủ, vì với nhiều căn hộ nhỏ, phòng ngủ là chỗ duy nhất để làm việc và giải trí. Mục tiêu là sắp xếp để phòng vẫn là chỗ ngủ được: tối khi cần tối, yên khi cần yên, và không có dây điện hay ổ cắm nào khiến bạn phải lo lúc nửa đêm.
Quan niệm về màn hình trong phòng ngủ đến từ đâu
Tivi và máy tính là đồ mới so với tập quán bài trí nhà, nên lời kiêng về chúng phần lớn được suy ra từ lời kiêng gương: một mặt kính đen bóng đặt đối diện giường cũng phản chiếu người nằm như một tấm gương tối. Một số người còn gắn thiết bị điện với yếu tố “hoả” trong cách nói ngũ hành và cho rằng phòng ngủ nên tĩnh, ít hoả.
Gác lại cách gọi, điều người xưa muốn giữ là phòng ngủ yên, tối, ít kích thích. Đó cũng là lời khuyên của các hướng dẫn vệ sinh giấc ngủ phổ biến hiện nay: phòng ngủ dùng chủ yếu cho ngủ, tránh dùng màn hình sáng ngay trước giờ ngủ, giữ phòng tối và mát. Ánh sáng màn hình buổi tối, nhất là khi xem gần, được nhiều nghiên cứu ghi nhận là có thể làm chậm cảm giác buồn ngủ; còn nội dung hấp dẫn thì khiến người ta thức lâu hơn dự định.
Vì vậy cách hiểu hợp lý là: tivi trong phòng ngủ không làm hại ai nếu nó tắt đúng lúc và không thành vật phản chiếu ngay trước mặt. Cái cần lo là thói quen nằm xem tới khuya, điện thoại sạc dưới gối và đèn chờ đỏ nhấp nháy suốt đêm.
Chỗ đặt tivi và màn hình: so sánh nhanh
Các phương án dưới đây gặp nhiều trong phòng ngủ chung cư và nhà ống. Cột cuối là cách giữ được tivi mà không để nó thành “gương tối” lúc ngủ.
| Vị trí | Ưu điểm | Nhược điểm | Cách khắc phục |
|---|---|---|---|
| Treo tường đối diện chân giường | Xem thẳng, không mỏi cổ | Màn hình tắt soi thẳng vào giường | Kệ có cánh lùa che, hoặc rèm vải mỏng |
| Trên tủ thấp lệch sang một bên | Màn hình không đối mặt khi nằm thẳng | Xem phải nghiêng đầu | Dùng giá treo xoay, xem thì xoay ra, ngủ thì xoay vào tường |
| Trong tủ áo có hốc riêng | Đóng cánh là khuất hẳn | Cần tính thông gió phía sau | Chừa khe thoáng, không đóng kín cánh khi đang bật |
| Không đặt, xem ở phòng khách | Phòng ngủ yên nhất | Nhà nhỏ một phòng không làm được | Hợp với gia đình có trẻ hoặc người ngủ khó |
| Máy chiếu chiếu lên tường trắng | Tắt là không còn mặt kính | Quạt máy chiếu có tiếng ồn | Đặt máy chiếu xa đầu giường, tắt hẳn bằng công tắc |
Khoảng cách xem thoải mái tuỳ kích thước màn hình và độ phân giải; với phòng ngủ chung cư ba đến bốn mét, phần lớn gia đình chọn tivi cỡ vừa thay vì màn hình lớn như phòng khách. Màn hình quá to so với phòng làm mắt phải đảo nhiều, xem lâu dễ mỏi.
Bàn máy tính trong phòng ngủ: chỗ ngồi quan trọng hơn chỗ đặt máy
Lời kiêng đặt máy tính gần cửa thực ra nói về người ngồi hơn là cái máy. Bàn kê ở góc cạnh cửa thì người ngồi thường quay lưng ra cửa, ai bước vào cũng ở sau lưng, và đây là tư thế mà quan niệm truyền thống gọi là “không có chỗ dựa”. Trong thực tế, người ngồi kiểu này hay giật mình khi có người vào, và cánh cửa mở dễ đập vào lưng ghế.
Bố trí dễ chịu hơn là kê bàn vuông góc với cửa sổ để ánh sáng tự nhiên chiếu từ bên cạnh, người ngồi nhìn chéo thấy được cửa ra vào. Nếu phòng chỉ có một chỗ kê bàn, đặt một gương nhỏ trên bàn để thấy cửa phía sau là cách người làm văn phòng hay dùng, hoặc đơn giản là xoay ghế chéo một góc.
Một điểm khác ít được nhắc là màn hình máy tính và giường không nên nằm trong cùng một tầm mắt. Khi nằm trên giường mà vẫn thấy màn hình, đèn chờ và chồng giấy tờ, đầu óc khó chuyển sang trạng thái nghỉ. Một tấm rèm vải kéo ngang, một kệ sách thấp, hay chỉ cần xoay bàn quay lưng về phía giường là đủ để tách hai vùng trong một phòng.
Với người làm việc ở nhà nhiều giờ, ghế ngồi đúng tầm, màn hình ngang tầm mắt và ánh sáng đủ quan trọng hơn hướng bàn. Đây là phần công thái học mà bài về góc làm việc tại nhà trên trang có đi sâu hơn.
Sạc điện thoại và thiết bị qua đêm: chuyện an toàn trước
Không sạc dưới gối hay trên nệm. Pin điện thoại, sạc dự phòng nóng lên khi sạc; vùi dưới gối hoặc chăn làm nhiệt không thoát ra được. Các khuyến cáo về phòng cháy dân dụng đều nhắc sạc thiết bị trên mặt cứng, thoáng, không có vật dễ cháy phủ lên.
Dùng củ sạc và cáp còn tốt. Dây sạc bị gập gãy, củ sạc trôi nổi nóng bất thường là những thứ nên thay. Đầu giường là chỗ có chăn, gối, rèm vải, đều là vật dễ bén lửa.
Đặt chỗ sạc cách đầu một khoảng. Đặt điện thoại trên kệ hoặc tủ đầu giường cách gối một sải tay, màn hình úp xuống, bật chế độ không làm phiền. Như vậy vừa an toàn hơn, vừa giảm thói quen cầm máy lên đọc lúc nửa đêm.
Ổ cắm kéo dài không chạy dưới nệm. Ổ cắm nối dài đặt dưới gầm giường dễ bị đè, bị bụi tích tụ và khó phát hiện khi nóng. Nếu phải dùng, đặt nó ở chỗ nhìn thấy được và không cắm nhiều thiết bị công suất lớn cùng lúc.
Đèn chờ màu đỏ, xanh. Một chấm sáng nhỏ trên tivi, bộ phát wifi hay củ sạc đủ làm người ngủ nhạy sáng khó chịu trong phòng tối. Dán miếng che đèn, hoặc tắt hẳn bằng ổ cắm có công tắc.
Sắp xếp lại phòng ngủ có tivi và bàn máy tính trong một buổi chiều
Trình tự dưới đây giúp bạn sắp xếp mà không phải mua thêm nhiều đồ. Làm vào buổi chiều để kịp thử bằng ánh sáng ban đêm.
- Nằm lên giường, tắt đèn, nhìn quanh: ghi lại mọi chấm sáng, mặt kính phản chiếu, dây điện chạy ngang lối đi.
- Xác định vùng ngủ và vùng làm việc. Nếu bàn máy tính và giường nhìn thấy nhau, tìm cách xoay bàn hoặc dùng vật chắn thấp.
- Với tivi treo đối giường, quyết định: che bằng cánh lùa, rèm, hay chuyển sang giá treo xoay.
- Gom dây điện vào máng hoặc kẹp dọc chân tường, không để dây vắt ngang lối từ giường ra cửa.
- Chọn một chỗ sạc cố định trên mặt cứng, cách gối một sải tay, cắm vào ổ có công tắc.
- Thay hoặc gắn thêm ổ cắm đầu giường nếu đang phải kéo dây dài; việc đi dây mới nên nhờ thợ điện có chuyên môn.
- Tối hôm đó nằm thử lại, kiểm tra còn chấm sáng nào, còn mặt kính nào soi vào giường.
Sau vài ngày, nếu thấy mình vẫn xem tivi tới khuya, cân nhắc chuyển tivi ra phòng khách. Đây là thay đổi có tác động rõ nhất, và nó thuộc về thói quen hơn là bài trí.
Tivi, bàn máy tính đặt sát cửa ra vào: những vướng mắc cụ thể
Ở phòng ngủ chung cư khoảng mười mét vuông, sau khi kê giường và tủ áo, mảng tường còn trống thường là đoạn ngay cạnh khung cửa. Đặt kệ tivi hay bàn máy tính vào đây gây ra ba chuyện. Một là cánh cửa mở ra chạm cạnh bàn hoặc kệ, lâu ngày sứt mép, hỏng bản lề. Hai là dây nguồn, dây mạng từ ổ cắm chạy qua đúng chỗ người bước vào phòng, ban đêm dễ vướng chân. Ba là người ngồi làm việc bị luồng gió và tiếng động từ hành lang ập vào sau lưng mỗi lần có ai mở cửa.
Theo quan niệm, chỗ cạnh cửa là chỗ “khí động”, không hợp để ngồi lâu hay đặt thứ cần tĩnh. Xét về sinh hoạt, đây đúng là vùng chuyển tiếp, nơi người ta đi qua chứ không dừng lại. Đặt một kệ treo tường mỏng, móc treo túi, hay tủ giày nhỏ ở đây hợp lý hơn là đặt một chỗ ngồi.
Nếu không còn lựa chọn, có vài chỉnh nhỏ. Lắp chặn cửa dưới sàn để cánh không chạm bàn. Đi dây trong máng nhựa dọc chân tường, vòng qua khung cửa phía trên thay vì chạy ngang sàn. Xoay bàn để người ngồi quay mặt chéo về phía cửa thay vì quay lưng. Với tivi, dùng giá treo tường thay vì kệ đứng để giải phóng lối đi dưới chân.
Phòng ngủ một phòng của người thuê nhà và sinh viên
Phòng trọ hay căn hộ studio thường gom mọi thứ trong một không gian: giường, bàn học, tủ quần áo, đôi khi cả bếp nhỏ. Ở đây không thể tách hẳn thiết bị khỏi chỗ ngủ, nên cách làm là tạo ranh giới bằng đồ nhẹ và thói quen.
Kê bàn học sát cửa sổ, giường ở phía trong; nếu chỉ có một tường dài, đặt tủ quần áo hoặc kệ thấp giữa bàn và giường làm vách ngăn. Dùng laptop thay vì màn hình rời để có thể gập lại khi đi ngủ. Tivi nhỏ, nếu có, đặt trên kệ có rèm che hoặc dùng máy chiếu mini.
Phòng trọ cũ hay có hệ thống điện yếu, ổ cắm ít, nên người thuê thường cắm chồng nhiều ổ nối dài. Đây là nguy cơ cháy thật, cần quan tâm hơn mọi chuyện kiêng kỵ. Nếu ổ cắm nóng, có mùi khét, hoặc cầu dao hay nhảy, báo chủ nhà sửa và tạm thời giảm thiết bị cắm cùng lúc. Không dùng bếp điện, ấm siêu tốc chung ổ nối dài với máy tính và sạc điện thoại.
Câu hỏi thường gặp
Che tivi bằng khăn vải khi không dùng có an toàn không?
An toàn nếu chỉ che khi tivi đã tắt hẳn và nguội. Không phủ khăn khi tivi đang bật hoặc ở chế độ chờ lâu, vì các khe tản nhiệt phía sau và trên đỉnh cần thoáng. Kệ có cánh lùa hoặc rèm treo cách màn hình vài phân là cách tiện hơn.
Bộ phát wifi đặt trong phòng ngủ có nên không?
Không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy sóng wifi gia dụng gây hại cho giấc ngủ. Chuyện cần quan tâm là đèn báo nhấp nháy và vị trí đặt sao cho sóng phủ đều cả nhà. Nếu đèn sáng làm khó ngủ, dán che hoặc đặt bộ phát ở hành lang.
Đặt loa thông minh cạnh giường để hẹn giờ báo thức có ổn không?
Ổn, miễn đèn màn hình chỉnh được độ sáng ban đêm và thiết bị đặt trên mặt cứng, xa nước. Nhiều người dùng loa báo thức để bỏ điện thoại ra khỏi tầm tay, đó là một cách giảm thói quen lướt mạng trước khi ngủ.
Máy tính để bàn trong phòng ngủ có ồn và nóng không?
Máy tính chơi game hoặc làm đồ hoạ có quạt và toả nhiệt đáng kể khi chạy nặng. Nếu để chạy qua đêm, phòng nóng hơn và có tiếng quạt. Tắt máy hoặc chuyển sang chế độ ngủ trước khi lên giường là đủ.
Có cần rút hết phích cắm trước khi ngủ không?
Không cần rút hết. Nên tắt những thiết bị không dùng tới bằng ổ cắm có công tắc, đặc biệt củ sạc không cắm máy, ổ nối dài đang cắm nhiều thứ, và đồ có đèn chờ sáng. Đó là thói quen vừa tiết kiệm điện vừa giảm nguy cơ chập cháy.
Trẻ con có nên có tivi, máy tính trong phòng ngủ riêng không?
Nhiều hướng dẫn về nuôi dạy trẻ khuyên giữ phòng ngủ của trẻ không có màn hình, để việc dùng thiết bị diễn ra ở không gian chung có người lớn. Cách này giúp giữ giờ ngủ và dễ theo dõi nội dung trẻ xem.