Theo cách xem phổ biến hiện nay, hướng đầu giường là hướng mà đỉnh đầu người nằm chỉ tới, và người ta chọn nó dựa trên các hướng được xem là hợp với năm sinh của gia chủ. Đây là quan niệm, không có cơ sở đo lường nào cho thấy nằm đầu về hướng này ngủ ngon hơn hướng kia. Điều đo được là nắng, gió, tiếng ồn và vị trí tường, và chính những thứ đó quyết định giấc ngủ nhiều hơn.
Cách làm hợp lý là coi hướng như một tiêu chí cộng thêm: tìm những chỗ kê giường ổn về công năng trước, rồi trong số đó chọn chỗ có hướng mà gia đình thấy hợp. Bài này giải thích cách tính hướng, cách đo cho đúng, và cách cân nhắc khi hai vợ chồng có hướng hợp khác nhau.
Nếu bạn đang thuê nhà hoặc ở căn hộ nhỏ chỉ kê được giường một kiểu, phần đo hướng vẫn có ích: biết chính xác giường đang nằm hướng nào giúp bạn trả lời gọn khi người thân hỏi, và quyết định có cần bận tâm thêm hay không.
Hướng đầu giường được hiểu thế nào
Có hai cách hiểu đang song song tồn tại, và đây là nguồn nhầm lẫn lớn nhất. Cách thứ nhất, phổ biến hơn, tính theo hướng đỉnh đầu: đầu giường kê vào tường phía Nam thì nói là nằm đầu hướng Nam. Cách thứ hai tính theo hướng mặt người nằm nhìn xuống chân giường, tức ngược lại. Hai cách cho kết quả trái nhau hoàn toàn.
Vì vậy khi đọc một lời khuyên hay nghe người tư vấn nói “nằm hướng Đông”, nên hỏi lại cho rõ là đầu về Đông hay chân về Đông. Trong bài này, “hướng đầu giường” được dùng theo cách thứ nhất, cũng là cách được nhiều tài liệu phổ thông dùng nhất.
Về nguồn gốc lựa chọn, cách xem hướng phổ biến ở Việt Nam là Bát trạch: dựa vào năm sinh và giới tính để quy ra một quẻ, từ đó có bốn hướng được xem là tốt và bốn hướng xem là kém. Phần cách tính quẻ có nhiều tài liệu chuyên sâu; với việc kê giường, chỉ cần biết danh sách bốn hướng đó. Ngoài ra, mỗi địa phương còn một số lời kiêng riêng về hướng đầu nằm, có khi trái nhau giữa vùng này và vùng khác, điều đó cho thấy chúng là tập quán chứ không phải quy luật.
Đo hướng giường bằng la bàn điện thoại cho đúng
Phần lớn sai lệch khi xác định hướng giường không nằm ở cách tính mà ở cách đo. La bàn trong điện thoại dùng cảm biến từ trường, rất dễ lệch khi gần kim loại và thiết bị điện.
- Hiệu chỉnh la bàn trước khi đo: mở ứng dụng, xoay điện thoại theo hình số tám trong không khí vài vòng cho tới khi ứng dụng báo đã ổn định.
- Tháo ốp lưng có nam châm hoặc vòng kim loại, cất điện thoại khác, chìa khoá ra xa.
- Đứng ở giữa phòng, cách giường, khung cửa sắt, tủ lạnh mini, điều hoà ít nhất một mét. Khung giường sắt và lò xo nệm làm la bàn lệch đáng kể nếu đặt điện thoại lên mặt nệm.
- Cầm điện thoại nằm ngang, cạnh trên song song với trục giường, phần đỉnh điện thoại chỉ về phía đầu giường. Ghi lại số độ.
- Đo lại ở hai ba vị trí khác trong phòng. Nếu các lần đo chênh nhau quá vài độ, có nguồn nhiễu gần đó; lấy giá trị ở chỗ xa kim loại nhất.
- Đối chiếu với hướng của cả ngôi nhà đo ở cửa chính, và với bản đồ vệ tinh nếu cần. Ba nguồn khớp nhau thì yên tâm.
Nếu số độ rơi đúng vào ranh giới giữa hai hướng, ví dụ khoảng 22 hay 67 độ, thì cách xem nào cũng khó phán, và đó là lúc nên để tiêu chí công năng quyết định.
Hướng đầu giường và những gì thật sự đi kèm theo khí hậu Việt Nam
Bảng dưới không nói hướng nào tốt hay xấu theo quan niệm, mà nêu những yếu tố vật lý thường gặp với từng phía tường đầu giường ở nhà Việt Nam. Thực tế còn tuỳ cửa sổ nằm ở đâu và nhà bên cạnh cao thấp thế nào.
| Tường đầu giường ở phía | Thường gặp | Lưu ý khi kê giường |
|---|---|---|
| Đông | Tường mát buổi chiều; nếu có cửa sổ Đông thì nắng sớm vào phòng | Nắng sớm chiếu chân giường thì dễ dậy sớm; cân nhắc rèm cản sáng |
| Tây | Tường tích nhiệt nắng chiều, toả nóng tới đêm | Kéo giường cách tường, chống nóng phía ngoài |
| Nam | Phía gió mát mùa hè ở nhiều vùng | Nếu cửa sổ phía Nam ở đầu giường, gió thổi qua đầu; tốt cho mùa hè, cần đóng khi trời mưa |
| Bắc | Phía gió mùa Đông Bắc ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ | Tường Bắc có cửa sổ thì mùa đông lạnh và lùa; tường đặc thì ổn |
Nhìn bảng có thể thấy phía nào cũng có cách dùng tốt, miễn biết tường đó nóng hay lạnh, có cửa sổ hay không. Đây là phần mà người kê giường kiểm chứng được bằng tay sờ lên tường và một đêm nằm thử.
Vợ chồng có hướng hợp khác nhau thì chọn thế nào
Theo Bát trạch, hai người có thể thuộc hai nhóm hướng khác nhau, và khi đó không có hướng giường nào hợp cả hai. Tình huống này rất phổ biến và cách người ta xử lý cũng khá thực dụng. Một số gia đình ưu tiên hướng của người trụ cột kinh tế, một số ưu tiên người hay ốm hoặc ngủ khó, một số chọn hướng trung tính không thuộc danh sách xấu của ai.
Lời khuyên hợp lý là đừng để chuyện này thành mâu thuẫn. Hướng giường không quyết định chất lượng hôn nhân hay sức khoẻ của ai. Nếu một người thấy yên tâm hơn khi nằm đúng hướng của mình, và căn phòng cho phép, thì đó là lựa chọn dễ chịu cho cả nhà. Nếu căn phòng chỉ có một chỗ kê giường hợp lý về công năng, thì giữ chỗ đó và để cả hai cùng ngủ ngon quan trọng hơn.
Một cách dung hoà hay dùng là chọn đúng hướng ở những thứ dễ đổi hơn, ví dụ hướng bàn làm việc, hướng ghế ngồi đọc sách, và giữ giường ở vị trí tốt nhất về nắng gió. Cách này không đòi hỏi đục tường hay đổi cửa.
Những lời đồn về hướng ngủ nên đặt lại cho đúng chỗ
“Nằm đầu hướng Bắc ảnh hưởng từ trường não.” Từ trường Trái Đất rất yếu so với nam châm thông thường, và hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy hướng nằm theo từ trường làm thay đổi giấc ngủ hay sức khoẻ người. Lời đồn này hay được đưa ra để “khoa học hoá” một tập quán, nhưng không cần thiết.
“Đổi hướng giường sẽ hết mất ngủ.” Mất ngủ kéo dài có rất nhiều nguyên nhân: căng thẳng, cà phê, màn hình, tiếng ồn, nhiệt độ phòng, bệnh lý. Đổi hướng giường có thể vô tình làm phòng mát hơn hay tối hơn nên dễ ngủ hơn, nhưng nếu mất ngủ đã nhiều tuần thì nên gặp bác sĩ thay vì chỉ thử xoay giường.
“Chỉ cần đúng hướng là đủ.” Một giường đúng hướng mà đầu nằm dưới cửa sổ gió lùa, hay sát vách nhà vệ sinh, vẫn khó ngủ. Hướng là tiêu chí sau cùng, không thay thế được chuyện tường đặc, phòng tối và yên tĩnh.
“Người mất ngủ nên nằm đầu về hướng Đông vì đón mặt trời.” Đây là cách diễn giải dễ nghe nhưng lẫn lộn hai chuyện. Ánh sáng buổi sáng giúp cơ thể giữ nhịp ngày đêm là điều được giới y khoa thừa nhận, nhưng ánh sáng đó tới từ cửa sổ, không từ hướng đầu giường. Một phòng có cửa sổ Đông mà kéo rèm kín thì đầu giường quay đâu cũng vậy; một phòng không có cửa sổ Đông thì đầu giường hướng Đông cũng không đón được tia nắng nào.
“Hướng giường phải trùng hướng nhà.” Không có quy định chung như vậy. Giường nằm vuông góc hay song song với hướng nhà đều phổ biến; nhiều nhà ống chỉ kê được giường vuông góc với hướng nhà vì phòng dài và hẹp.
Trình tự chọn chỗ kê giường mà không bỏ quên quan niệm
Một trình tự gọn cho người đang dọn phòng: đầu tiên liệt kê các bức tường có thể làm đầu giường, loại những tường có cửa sổ lớn, chung vách nhà vệ sinh hoặc có xà thấp ngay sát. Thứ hai, loại những vị trí khiến chân giường nằm trên trục cửa ra vào hoặc chắn lối đi. Thứ ba, trong những chỗ còn lại, đo hướng và đối chiếu với hướng mà gia đình muốn ưu tiên.
Nếu sau bước ba còn nhiều lựa chọn thì chọn theo hướng. Nếu chỉ còn một chỗ và chỗ đó không trùng hướng mong muốn, phần lớn gia đình vẫn chọn chỗ đó, và có thể dung hoà bằng cách chọn hướng cho bàn làm việc hoặc cửa phòng. Nếu không còn chỗ nào, đó là dấu hiệu phòng đang chứa quá nhiều đồ, nên bỏ bớt trước khi nghĩ tới hướng.
Trình tự này giữ được tinh thần của quan niệm, vì người xưa chọn hướng trong một ngôi nhà vốn đã được xây cho thoáng mát, chứ không chọn hướng bất chấp nắng gió.
Ví dụ một phòng ngủ nhà ống: ba chỗ kê, một lựa chọn
Lấy một ví dụ giả định: phòng ngủ tầng hai nhà ống rộng ba mét sáu, dài bốn mét hai, cửa sổ ở tường ngắn phía trước nhìn ra đường, cửa phòng ở tường ngắn phía sau mở ra cầu thang. Hai tường dài là tường chung với hai nhà bên, một bên có vách nhà vệ sinh của chính nhà mình nằm ở góc phía sau. Nhà quay mặt về hướng Tây Nam.
Có ba chỗ có thể làm đầu giường. Chỗ thứ nhất là tường ngắn phía trước, nhưng tường này có cửa sổ lớn hứng nắng chiều, nên bị loại. Chỗ thứ hai là tường dài bên trái, đoạn giữa, khô ráo và yên tĩnh. Chỗ thứ ba là tường dài bên phải, nhưng đoạn phía sau dính vách nhà vệ sinh; kê lùi lên phía trước thì tránh được vách nhưng giường lại sát cửa sổ. Sau hai vòng loại, chỗ thứ hai còn lại là lựa chọn tự nhiên.
Lúc này mới đo hướng. Giường kê vào tường trái thì đầu chỉ về một hướng, kê vào tường phải thì đầu chỉ về hướng ngược lại. Nếu hướng của chỗ thứ hai nằm trong danh sách mà gia chủ muốn, mọi thứ trùng khớp. Nếu không, gia chủ vẫn có thể chọn chỗ thứ hai và đặt bàn làm việc theo hướng mình muốn, thay vì kéo giường sang chỗ thứ ba sát cửa sổ nắng.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ con có cần kê giường theo hướng hợp tuổi không?
Phần lớn tài liệu phổ thông chỉ áp dụng cách xem hướng cho người lớn, vì quẻ của trẻ thay đổi cách diễn giải tuỳ trường phái. Với trẻ, an toàn và giấc ngủ quan trọng hơn: giường xa cửa sổ, xa ổ điện, không có đồ treo trên đầu.
Có cần tính hướng cho nệm trải dưới sàn không?
Theo cách hiểu thông thường, chỗ nằm ngủ hằng đêm đều được tính như giường, dù là nệm sàn hay phản gỗ. Nệm sàn có lợi thế là dễ xoay, nên có thể thử vài hướng trong vài tuần để xem chỗ nào mát và yên tĩnh nhất.
Đi công tác ở khách sạn có cần quan tâm hướng giường không?
Ít ai làm vậy và cũng không có lý do để lo. Ở chỗ ngủ tạm, điều đáng làm là kéo rèm cản sáng, chỉnh điều hoà không thổi thẳng vào người và kiểm tra lối thoát hiểm trên hành lang.
Hướng bàn thờ và hướng giường có liên quan với nhau không?
Có một tập quán là không kê giường sao cho chân giường hướng về phía bàn thờ, hoặc nằm ngay dưới bàn thờ ở tầng trên. Đó là chuyện vị trí giữa hai phòng, không liên quan tới hướng la bàn của giường.
La bàn điện thoại và la bàn cơ học, cái nào đáng tin hơn?
Cả hai đều đo theo từ trường và đều lệch khi gần kim loại. La bàn cơ học tốt không cần pin và không cần hiệu chỉnh, nhưng điện thoại đã hiệu chỉnh đúng cách cho kết quả đủ dùng. Đo nhiều lần ở chỗ xa kim loại quan trọng hơn loại la bàn.