Phòng khách nhỏ thường chật không phải vì thiếu diện tích mà vì bảy sai lầm hay gặp: sofa quá to, bàn trà nặng nề, tủ kệ cao kín tường, rèm dày tối màu, quá nhiều đồ trang trí, tivi quá lớn so với khoảng ngồi, và không chừa lối đi. Sửa từng lỗi thường không tốn nhiều tiền và phòng rộng ra trông thấy.
Quan niệm truyền thống có một ý rất hợp với nhà nhỏ: phòng khách cần thoáng, sáng, có chỗ cho khí lưu thông; đồ đạc nhiều và nặng làm khí tù đọng. Bài này đi qua từng sai lầm, giải thích vì sao nó làm phòng chật, và cách sửa cho căn hộ, nhà ống, phòng khách liền bếp.
Vì sao phòng nhỏ dễ "ngộp"
Mắt người đánh giá độ rộng của phòng dựa trên vài tín hiệu: diện tích sàn trống nhìn thấy, độ sáng, chiều cao nhìn được của tường, và số lượng vật thể trong tầm mắt. Phòng 15 mét vuông có sàn trống, tường sáng, đồ chân cao thấy rộng hơn phòng 20 mét vuông chất đầy đồ sát đất. Đây là lý do nhiều mẹo cho phòng nhỏ xoay quanh việc để lộ sàn, lộ tường, đưa ánh sáng vào.
Quan niệm nói gần như cùng một điều bằng ngôn ngữ khác: phòng khách là nơi khí tụ và lưu thông; đồ đạc chắn lối, góc chết chất đồ, phòng tối là những chỗ khí "tù". Nhà diện tích nhỏ càng cần giữ khoảng trống, vì mỗi món đồ thừa chiếm một phần lớn hơn trong tổng diện tích.
Điều quan trọng: phòng nhỏ không có nghĩa là phòng kém. Một phòng khách nhỏ gọn gàng, sáng, đủ chỗ ngồi cho gia đình thường ấm cúng hơn một phòng lớn trống trải. Mục tiêu là đúng kích thước, không phải to nhất có thể.
Cần phân biệt "nhỏ" với "tối và bí". Phòng nhỏ mà sáng, thoáng gió thì chỉ cần sắp xếp; phòng tối, bí, ẩm thì phải xử lý ánh sáng và thông gió trước, vì mọi mẹo bài trí sẽ không cứu được một căn phòng thiếu không khí.
Sai lầm 1–3: đồ lớn sai kích thước
1. Sofa quá to. Bộ sofa chữ L dài 3 mét trong phòng 3,5 mét chiều ngang chiếm gần hết tường và đẩy lối đi vào sát bàn trà. Cách sửa: sofa văng hai đến ba chỗ, tay vịn mảnh, chân cao để lộ sàn; thêm một hai ghế đơn hoặc đôn khi cần chỗ. Quan niệm thích ghế quây quần, mà nhóm ghế nhỏ đặt gần nhau còn quây quần hơn một bộ sofa khổng lồ. Trước khi mua, dán băng dính giấy lên sàn theo kích thước ghế để hình dung chỗ còn lại.
2. Bàn trà nặng nề. Bàn gỗ nguyên khối, mặt đá dày đặt giữa phòng nhỏ làm mọi lối đi phải vòng. Cách sửa: bàn tròn nhỏ, bàn mặt kính cường lực, bàn lồng hai chiếc, hoặc bỏ bàn trà, dùng bàn cạnh sofa. Nhà hay tiếp khách uống trà thì chọn bàn gấp hoặc bàn nâng hạ, ngày thường thu gọn sát tường.
3. Tivi quá lớn so với khoảng ngồi. Màn hình to đặt cách sofa hai mét làm mắt mỏi và tường tivi thành một mảng đen áp đảo. Cách sửa: chọn kích thước theo khoảng cách ngồi thật; treo tường thay vì đặt trên tủ lớn. Phòng rất nhỏ có thể dùng giá xoay để cùng một màn hình phục vụ cả sofa và bàn ăn.
Sai lầm 4–5: che mất tường và ánh sáng
4. Tủ kệ cao, kín, đặt kín tường. Tủ cao chạm trần chạy dài một bức tường làm phòng hẹp lại cả chiều sâu lẫn ánh sáng. Cách sửa: kệ treo tường mỏng, kệ mở xen ô trống, tủ thấp chạy dài làm kệ tivi. Đồ ít dùng đưa lên cao, cất vào phòng khác. Nếu cần tủ cao để chứa đồ, đặt ở tường cùng phía với cửa ra vào, nơi mắt ít nhìn thấy khi ngồi, thay vì tường đối diện chỗ ngồi.
5. Rèm dày, tối màu, treo thấp. Rèm nhung tối màu che nửa cửa sổ ngay cả khi mở, thanh treo đặt sát mép cửa làm cửa sổ trông nhỏ. Cách sửa: rèm hai lớp, lớp voan sáng màu kéo ban ngày; thanh treo cao gần trần và rộng hơn cửa sổ hai bên để khi mở, rèm không che kính. Màu rèm gần với màu tường làm cửa sổ hoà vào không gian, phòng bớt bị chia cắt. Quan niệm thích phòng khách sáng; một bộ rèm đúng cách có thể thay đổi độ sáng cả phòng mà không đụng tới cửa sổ.
Sai lầm 6–7: quá nhiều thứ và thiếu lối đi
6. Quá nhiều đồ trang trí. Mười món đồ nhỏ trên kệ, năm bức tranh nhỏ, ba chậu cây khác kiểu: mắt không biết nghỉ ở đâu, phòng trông chật và khó lau. Quan niệm cũng ngại phòng khách "tạp khí". Cách sửa: giữ một hai điểm nhấn lớn thay vì nhiều món nhỏ; một bức tranh vừa, một cây xanh khoẻ, một bình hoa. Đồ kỷ niệm, quà tặng thì luân phiên trưng bày, mỗi đợt vài món, phần còn lại cất trong hộp.
7. Không chừa lối đi. Ở nhà nhỏ, người ta hay kê đồ trước rồi lối đi là phần còn lại. Kết quả là phải lách qua đầu gối người ngồi. Cách sửa: xác định lối đi chính trước, giữ rộng khoảng 70–90 cm, rồi mới đặt đồ. Nhà ống, lối này thường chạy dọc một tường từ cửa vào trong. Thảm, dây điện, chân đèn cây không được lấn vào dải này.
Những mẹo làm phòng nhỏ rộng ra mà không tốn nhiều
Ngoài sửa bảy sai lầm trên, vài thay đổi nhỏ sau thường tạo khác biệt lớn:
- Sơn tường và trần màu sáng, cùng tông, để ranh giới tường trần mờ đi.
- Đồ nội thất chân cao, để lộ sàn bên dưới.
- Một tấm thảm đủ lớn thay vì nhiều thảm nhỏ.
- Gương đặt ở tường bên, phản chiếu cửa sổ, không đặt đối cửa chính.
- Đèn nhiều điểm: đèn trần, đèn cây, đèn hắt tường, thay vì một bóng giữa phòng.
- Đồ đa năng: đôn có ngăn chứa, bàn nâng hạ, sofa giường cho khách ngủ lại.
- Dọn định kỳ: mỗi tháng bỏ hoặc cất đi một túi đồ không dùng.
Những mẹo này không mâu thuẫn với quan niệm nào; ngược lại, phòng sáng, thoáng, gọn là đúng điều mà các lời khuyên truyền thống về phòng khách nhắm tới.
Nên làm từng thay đổi một rồi sống với nó vài ngày. Có những mẹo hợp với nhà này mà không hợp với nhà khác; cảm nhận của chính người ở mới là thước đo cuối cùng.
Chỗ chứa đồ: giấu đồ mà không chiếm chỗ
Phòng khách nhỏ chật phần lớn vì đồ lặt vặt không có chỗ cất: sạc điện thoại, điều khiển, giấy tờ, đồ chơi trẻ con, túi xách, quà biếu. Chúng nằm rải rác trên bàn trà, sofa, nóc tủ, và mỗi món làm phòng trông bừa thêm một chút. Giải pháp không phải là thêm một tủ lớn, mà là thêm chỗ chứa ẩn trong những đồ đã có.
Những cách tận dụng: đôn ngồi có nắp mở đựng đồ chơi; bàn trà có ngăn kéo hoặc tầng dưới; kệ tivi thấp có cánh để giấu đầu thu, dây điện; giỏ mây đặt dưới bàn cạnh sofa; móc treo sau cửa; kệ âm tường ở hốc tường thừa, gầm cầu thang. Mỗi món đồ có một chỗ cố định thì việc dọn hằng ngày chỉ mất vài phút.
Quan niệm cho rằng góc khuất chất đồ cũ làm khí trì trệ. Về thực tế, đồ cất lâu không dùng là nơi bụi và gián trú ngụ. Mỗi năm vài lần, đặc biệt trước Tết, mở hết các ngăn chứa ra xem, bỏ đi những gì không còn dùng tới.
Sửa phòng khách nhỏ trong một cuối tuần
Nếu chỉ có hai ngày và ngân sách hạn chế, làm theo thứ tự sau để thấy khác biệt rõ nhất:
- Dọn sạch: đưa toàn bộ đồ lặt vặt ra khỏi phòng, chỉ đem lại những gì thật sự dùng ở phòng khách.
- Xác định lối đi chính, dán băng dính đánh dấu trên sàn.
- Kê lại sofa và ghế ngoài dải lối đi, lưng tựa tường đặc, nhìn chéo ra cửa.
- Thay hoặc dời bàn trà cho vừa: bàn nhỏ hơn, hoặc bỏ hẳn.
- Thay rèm hoặc nâng thanh treo rèm, kéo lớp voan để lấy sáng.
- Thêm một nguồn sáng: đèn cây cạnh sofa hoặc đèn hắt.
- Chọn lại một hai điểm nhấn: một cây xanh, một bức tranh; cất phần đồ trang trí còn lại.
Các bước đều làm được không cần thợ. Sơn lại tường hay thay sofa có thể để đợt sau, khi đã sống với bố cục mới một thời gian và biết rõ mình còn thiếu gì.
Phòng khách nhỏ trong căn hộ và nhà ống: hai bài toán khác nhau
Phòng khách căn hộ nhỏ thường liền với bếp và mở ra ban công. Diện tích hạn chế nhưng có lợi thế ánh sáng từ ban công. Giữ cửa ban công thông thoáng, không chất đồ ở ban công chắn sáng; đặt sofa quay lưng về phía bếp với một kệ thấp làm vách, tivi ở tường đặc. Chi tiết về phòng khách liền bếp có bài riêng trong mục này.
Phòng khách nhà ống hẹp ngang, dài, thường kiêm lối đi và có khi kiêm chỗ để xe. Bài toán chính là chia vùng: lối đi một bên, nhóm ghế một bên, khu xe tách riêng. Đồ nội thất nên dài và nông thay vì vuông và sâu: sofa văng dọc tường, bàn trà chữ nhật hẹp, kệ tivi thấp chạy dài.
Ở cả hai kiểu nhà, phòng khách nhỏ thường là nơi duy nhất cả gia đình ngồi cùng nhau. Giữ cho nó đủ chỗ ngồi và dễ chịu quan trọng hơn mọi món đồ trang trí.
Một lưu ý riêng cho nhà thuê: chủ nhà thường để lại sẵn bộ bàn ghế to, tủ cũ. Hỏi chủ nhà xem có thể cất bớt hoặc đổi chỗ không; nhiều chủ nhà đồng ý nếu người thuê giữ gìn. Đồ nội thất mới cho nhà thuê nên chọn loại nhẹ, tháo lắp được, kích thước vừa phải, để lần chuyển nhà sau vẫn dùng tiếp được trong một không gian khác.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khách nhỏ có nên dùng sofa màu tối?
Sofa tối màu trong phòng nhỏ có thể làm phòng nặng nề nếu tường cũng tối. Với tường sáng, một sofa màu đậm làm điểm nhấn vẫn ổn. Chọn màu chịu bẩn nếu nhà có trẻ nhỏ, kèm gối tựa sáng màu.
Có nên bỏ bàn trà để phòng rộng hơn?
Được, nhiều phòng nhỏ dùng bàn cạnh sofa hoặc đôn có khay thay bàn trà. Cần có chỗ đặt cốc nước trong tầm tay mỗi người ngồi. Nếu gia đình hay tiếp khách uống trà, giữ một bàn nhỏ có thể gấp gọn.
Treo gương có giúp phòng nhỏ rộng hơn không?
Gương phản chiếu ánh sáng và cảnh vật làm phòng có vẻ sâu hơn. Đặt ở tường bên, phản chiếu cửa sổ hoặc cây xanh. Quan niệm ngại gương đối thẳng cửa chính; chi tiết vị trí gương có ở mục màu sắc và bài trí.
Phòng khách nhỏ có nên đặt bàn thờ không?
Nhiều căn hộ nhỏ buộc phải đặt bàn thờ ở phòng khách. Bàn thờ treo tường gọn hơn bàn thờ đứng. Vị trí cần trang trọng, tựa tường vững, không đối cửa nhà vệ sinh. Chi tiết ở mục bàn thờ trên trang.
Làm sao biết phòng đã quá nhiều đồ?
Thử đếm số lần phải nghiêng người, nhấc chân khi đi từ cửa tới cầu thang hoặc bếp. Nếu dọn bàn trà mất quá năm phút vì phải nhấc từng món, đó là dấu hiệu nên bớt đồ.