Có, nhưng ở mức chọn phòng và kê đồ, không ở mức đổi hướng nhà hay sửa kết cấu. Người ở trọ, ở thuê không quyết được cửa chính, cầu thang hay nhà vệ sinh đặt ở đâu, nhưng quyết được thuê phòng nào, giường kê vào tường nào, bếp đặt cách giường bao xa, và dùng rèm, bình phong ra sao.
Điều thú vị là phần lớn lời dặn phong thuỷ cho phòng nhỏ trùng với lời khuyên của người làm an toàn cháy nổ và của bác sĩ về giấc ngủ: giường tựa tường chắc, không đối cửa nhà vệ sinh, phòng có gió, bếp xa chỗ ngủ. Làm theo được những điều ấy thì phòng trọ mười lăm mét vuông vẫn ở dễ chịu.
Lúc đi xem phòng: nhìn gì trong năm phút
Phòng trọ thường được xem rất vội. Bảng sau gom các điểm quan niệm truyền thống hay nhắc với điều nên kiểm thực tế, để bạn so được hai ba phòng với nhau:
| Điểm cần nhìn | Quan niệm hay nói | Kiểm thực tế |
|---|---|---|
| Cửa sổ | Phòng có cửa sổ thì “có khí lưu thông” | Cửa sổ mở ra ngoài trời hay ra hành lang kín; mở được thật không |
| Nhà vệ sinh | Cửa WC không nên đối giường | Có quạt hút ra ngoài không, sàn thoát nước nhanh không, có mùi không |
| Góc kê giường | Giường cần tựa tường chắc | Có bức tường đặc nào đủ dài cho giường, không phải vách gỗ mỏng giáp phòng bên |
| Tường và trần | Nhà ẩm thấp thì “âm khí nặng” | Vết mốc đen, sơn phồng, mùi ẩm khi vừa mở cửa |
| Lối thoát | Ít được nhắc | Có hai lối thoát không, cửa sổ có khung sắt hàn chết không, có bình chữa cháy chung |
Phòng không có cửa sổ ra ngoài trời, lối thoát duy nhất là một cầu thang hẹp, khung sắt hàn kín — đây là những điểm nên bỏ qua dù giá rẻ, vì chúng liên quan tới an toàn chứ không chỉ chuyện quan niệm. Còn phòng có cửa WC đối giường, giường hơi lệch hướng thì sửa được bằng bố trí.
Kê giường trong phòng chật
Quan niệm phổ biến khuyên đầu giường tựa vào một bức tường đặc, không kê giường giữa phòng trống trải, không để chân giường chĩa thẳng ra cửa ra vào, không nằm ngay dưới xà ngang. Người xưa giải thích bằng cảm giác “có chỗ dựa” và tránh luồng khí đi thẳng. Nói theo cách khác: người ngủ thấy yên hơn khi sau lưng là tường và nhìn được cửa từ chỗ nằm mà không bị phơi ra trước cửa.
Trong phòng trọ, cách dễ nhất thường là kê giường dọc theo bức tường dài nhất và xa cửa ra vào nhất. Nếu buộc phải để chân giường hướng ra cửa, một tấm rèm vải hoặc kệ sách thấp ở cuối giường che bớt tầm nhìn từ hành lang. Giường dưới cửa sổ thì nên có rèm dày, vì gió lùa ban đêm và ánh đèn ngoài đường làm giấc ngủ chập chờn.
Đừng quên an toàn: không chất đồ cao trên đầu giường, không treo kệ nặng bằng đinh trên vách mỏng, không cắm sạc điện thoại ngay trên nệm. Phòng trọ chật hay dồn ổ điện kéo dài chạy dưới gầm giường — đó là chỗ nên dọn đầu tiên.
Phòng quá hẹp để có lựa chọn thì ưu tiên hai điều: không nằm ngay dưới máy điều hoà thổi thẳng xuống mặt, và không để đầu giường sát cửa nhà vệ sinh. Hai điều này ảnh hưởng giấc ngủ rõ nhất, cả theo quan niệm lẫn theo kinh nghiệm của người ở trọ lâu năm.
Bếp trong phòng trọ: an toàn trước, quan niệm sau
Bếp không sát giường. Quan niệm nói bếp (hoả) và chỗ ngủ nên tách nhau. Thực tế là dầu mỡ, hơi nóng, và nguy cơ cháy chăn màn. Ít nhất giữa bếp và giường nên có một khoảng trống hoặc một vách ngăn không cháy.
Bếp không đặt ngay cửa ra vào. Đây là lối thoát duy nhất của nhiều phòng trọ. Cháy ở cửa là mất đường ra.
Ưu tiên bếp điện. Bếp từ, bếp hồng ngoại một vùng nấu an toàn hơn bếp gas mini dùng lon. Nhiều vụ cháy phòng trọ đến từ lon gas mini quá nhiệt khi úp nồi to lên.
Đặt bếp gần chỗ thoáng. Gần cửa sổ hoặc quạt hút, để hơi dầu mỡ và mùi không đọng trên quần áo, chăn màn.
Không sạc xe điện trong phòng. Nhiều dãy trọ để xe ở tầng trệt nhưng người thuê mang pin lên phòng sạc qua đêm. Pin xe điện cháy rất khó dập; sạc ở khu vực chung có giám sát, không sạc qua đêm khi cả phòng đang ngủ.
Có bình chữa cháy mini. Một bình bột nhỏ đặt gần cửa, xa bếp, ai trong phòng cũng biết cách rút chốt. Món đồ này rẻ hơn nhiều so với một bộ chăn màn.
Tủ lạnh mini không kê sát tường. Lưng tủ cần vài phân để toả nhiệt; nhét chặt vào góc vừa tốn điện vừa nóng phòng.
Phòng không cửa sổ, phòng ẩm: làm gì để ở được
Phòng trọ giá mềm ở các thành phố lớn nhiều khi chỉ có cửa sổ mở ra hành lang, hoặc không có cửa sổ. Quan niệm truyền thống coi phòng như vậy là “khí tù”, thiếu sinh khí. Về sức khoẻ thì đúng là đáng lo: khí CO2 tăng khi đóng cửa ngủ cả đêm, hơi ẩm từ nhà vệ sinh và từ quần áo phơi trong phòng không có đường ra, nấm mốc mọc sau tủ và dưới gầm giường.
Nếu đã thuê, có mấy việc làm ngay được. Giữ quạt hút nhà vệ sinh chạy thêm một lúc sau khi tắm, và mở cửa nhà vệ sinh khi không dùng để quạt hút kéo luôn không khí trong phòng. Không phơi quần áo ướt trong phòng ngủ; phơi ở hành lang chung nếu được phép, hoặc dùng máy sấy. Kê tủ, giường cách tường vài phân để gió lọt ra sau. Mùa nồm miền Bắc, đóng kín cửa khi trời nồm và chạy máy hút ẩm, mở cửa khi trời hanh trở lại.
Nếu sau vài tuần vẫn thấy tức ngực, ngạt mũi mỗi sáng, tường mốc lan nhanh, hãy nói với chủ nhà về việc lắp thêm quạt thông gió hoặc tính chuyện đổi phòng. Sức khoẻ của người ở quan trọng hơn khoản cọc.
Góc thờ nhỏ ở nhà thuê
Nhiều người đi làm xa vẫn muốn có một góc thờ nhỏ — bát hương Thần Tài, ảnh ông bà, hoặc chỉ một lọ hoa. Trước khi đặt, nên hỏi chủ nhà: có nơi không cho thắp hương vì sợ cháy và ám khói tường. Hỏi trước thì khỏi mất lòng khi trả phòng.
Nếu được phép, chọn kệ gắn tường bằng giá đỡ chắc hoặc mặt tủ cao, không đặt ngay trên đầu giường, không đặt đối diện cửa nhà vệ sinh — điểm này trùng quan niệm và cũng là chuyện sạch sẽ. Khoảng trên kệ thờ cần trống, không có rèm hay giấy dán tường dễ bắt lửa. Nhiều người ở trọ dùng đèn thờ điện và chỉ thắp hương vào ngày rằm, mùng một, khi có người trong phòng; ra khỏi nhà thì để hương tàn hẳn hoặc dụi tắt.
Khi chuyển đi, thỉnh bát hương theo mình, gói gọn cẩn thận. Đừng để lại đồ thờ cho người thuê sau xử lý.
Phòng trọ chật đến mức không có chỗ cho một kệ thờ riêng thì nhiều người chọn cách đơn giản hơn: đặt ảnh ông bà và một lọ hoa tươi trên mặt tủ sạch, không thắp hương hằng ngày, đến ngày giỗ, ngày Tết thì về quê hoặc thắp hương ở nhà người thân. Lòng thành không đo bằng kích thước bàn thờ, và không ai trách người ở trọ vì giữ an toàn cho cả dãy phòng.
Chỉnh phòng mà không khoan tường, không mất cọc
Hợp đồng thuê thường cấm đục khoan. Các cách dưới vừa điều chỉnh được bố cục theo quan niệm vừa không để lại dấu vết:
- Bình phong gấp hoặc kệ sách hai mặt để ngăn tầm nhìn từ cửa vào thẳng giường hay thẳng bếp.
- Rèm treo bằng thanh căng lực, không cần khoan, che cửa nhà vệ sinh đối diện giường hoặc chia khu ngủ với khu nấu.
- Thảm và đèn cây để tạo một góc tiếp khách nhỏ, tách khỏi chỗ ngủ.
- Móc dán chịu lực cho tranh nhẹ, gương nhỏ — gương không đặt đối diện giường nếu bạn thấy giật mình khi thức dậy ban đêm.
- Một hai chậu cây chịu bóng ở cửa sổ; tránh để cây trong phòng ngủ đóng kín cả ngày nếu cây hay úng, sinh muỗi.
- Máy hút ẩm hoặc túi hút ẩm cho phòng ẩm miền Bắc mùa nồm; mở cửa thông gió khi trời hanh.
Trước khi dán hay treo gì, chụp ảnh hiện trạng tường, sàn, đồ đạc của chủ nhà ngày nhận phòng. Lúc trả phòng, bộ ảnh ấy giúp hai bên đối chiếu nhanh, tránh tranh cãi về vết bẩn có từ trước.
Người ta hay nói phòng trọ chỉ ở tạm. Nhưng một người có thể ở trọ năm bảy năm, và giấc ngủ, bữa ăn trong những năm đó vẫn là thật. Sắp phòng cho gọn, thoáng, an toàn là việc đáng làm dù ở bao lâu.
Thuê nguyên căn: những việc người thuê được phép làm
Thuê nguyên căn nhà ống hay căn hộ thì người thuê có nhiều lựa chọn hơn: chọn phòng nào làm phòng ngủ của ai, đặt bàn thờ ở đâu, bếp dùng thế nào. Nguyên tắc chung là mọi thay đổi gắn chặt vào nhà — khoan tường, đổi vị trí bếp, lắp thêm ổ điện, dựng vách — đều cần chủ nhà đồng ý, tốt nhất là ghi vào phụ lục hợp đồng, kèm thoả thuận ai trả tiền và khi trả nhà có phải trả lại hiện trạng không.
Những điều chỉnh theo quan niệm truyền thống mà người thuê hay muốn làm thường rất nhẹ: kê lại giường cho không đối cửa nhà vệ sinh, đặt bình phong sau cửa chính để không nhìn thẳng từ ngoài đường vào bếp, đặt một kệ thờ nhỏ ở tầng trên cùng. Chủ nhà hiếm khi phản đối những việc này. Việc cần hỏi kỹ là treo bàn thờ, treo kệ nặng lên tường — cần khoan, và tường nhà phố cũ có khi đi dây điện âm ngay chỗ định khoan.
Một điểm hay bị bỏ qua: nhà thuê nguyên căn thường đi kèm thiết bị cũ của chủ nhà như bình nóng lạnh, điều hoà, bếp gas âm. Trước khi dùng, nhờ thợ kiểm tra hoặc ít nhất hỏi chủ nhà lần bảo dưỡng gần nhất. Bình nóng lạnh không có chống giật và dây tiếp đất là rủi ro thật, không chờ được.
Câu hỏi thường gặp
Phòng trọ quay hướng Tây nóng quá thì làm gì?
Rèm hai lớp có lớp cản nắng, dán phim cách nhiệt cho kính nếu chủ nhà đồng ý, kê tủ quần áo vào bức tường hứng nắng để làm lớp đệm. Buổi chiều đóng rèm sớm, tối mở cửa cho gió vào. Quạt hút đẩy khí nóng ra ngoài hiệu quả hơn quạt đứng thổi quanh phòng.
Phòng trọ có gác lửng thấp, ngủ trên gác có sao không?
Nhiều phòng gác thấp làm người nằm gần trần, nóng và bí. Nếu ngủ trên gác, chọn phía có cửa sổ hoặc quạt, không để ổ điện và bếp ngay dưới gác. Thang lên gác cần chắc, có tay vịn, đặc biệt nếu đêm phải xuống nhiều lần.
Hai người ở chung một phòng trọ thì kê giường thế nào?
Nếu hai giường đơn, kê dọc hai bức tường đối nhau hoặc nối thành chữ L, chừa lối đi ra cửa. Một rèm hoặc kệ thấp giữa hai giường giúp mỗi người có chút riêng tư. Cả hai giường vẫn nên tránh nằm ngay trước cửa nhà vệ sinh.
Phòng trọ đã có người ở trước bị ốm lâu, có nên thuê không?
Điều nên quan tâm là phòng có ẩm mốc, thiếu gió, thiếu sáng hay không, vì đó là những thứ ảnh hưởng sức khoẻ người ở sau. Nếu phòng thoáng, khô, sạch thì chuyện người trước ốm không nói lên gì về căn phòng.
Có nên treo gương bát quái ở cửa phòng trọ không?
Không nên treo gương hướng sang cửa phòng hàng xóm vì dễ gây mất lòng trong dãy trọ. Nếu thấy cửa phòng mình đối thẳng hành lang hoặc cầu thang, một rèm cửa hay bình phong nhỏ bên trong vừa kín đáo vừa không làm phiền ai.