Xác định hướng nhà bằng la bàn điện thoại: đứng ở đâu, đo mấy lần và sai số hay gặp

Theo cách xem phổ biến ở Việt Nam, hướng nhà là hướng mà mặt tiền ngôi nhà nhìn ra, tức là hướng bạn đang nhìn khi đứng trong nhà, lưng quay vào nhà, mặt hướng ra cửa chính. Để đo, bạn đứng ở giữa ngưỡng cửa chính hoặc lùi vào trong khoảng một đến hai mét, cầm điện thoại nằm ngang, mép trên điện thoại chĩa thẳng ra ngoài, vuông góc với mặt tiền, rồi đọc số độ. Đo ít nhất ba lần ở ba điểm khác nhau, nếu các số chênh nhau không quá vài độ thì lấy trung bình.

Phần lớn sai lầm không nằm ở ứng dụng mà nằm ở chỗ đứng: cạnh cánh cửa sắt, cạnh xe máy, trên nền có dầm thép, hoặc cầm điện thoại nghiêng. Ở nhà ống, cửa cuốn và khung sắt mặt tiền có thể kéo kim lệch hàng chục độ, đủ để biến hướng Nam thành Đông Nam. Bài này hướng dẫn cách đo đúng, cách nhận ra số đo hỏng, và cách đối chiếu lại bằng ảnh vệ tinh và bóng nắng.

Hướng nhà tính theo đâu: mặt tiền, cửa chính hay hướng ban công

Trong cách xem hướng phổ biến (người ta hay gọi là Bát trạch), hướng nhà lấy theo mặt nhà, nơi đón người và ánh sáng chính, còn phía ngược lại gọi là toạ, tức lưng nhà. Với nhà ống mặt phố, mặt tiền và cửa chính thường trùng nhau nên không có gì phải bàn. Rắc rối bắt đầu khi nhà ở trong ngõ mà cửa mở ra hông, nhà góc có hai mặt đường, hay nhà có cổng một hướng còn cửa chính một hướng khác.

Cách xử lý được nhiều người làm nghề thống nhất là: ưu tiên mặt nhà có khoảng thoáng lớn nhất và là lối vào thường ngày. Nhà góc có hai mặt tiền thì chọn mặt rộng hơn, mặt có cửa chính, hoặc mặt hướng ra con đường lớn hơn. Còn cổng chỉ là một yếu tố riêng, có người xem riêng hướng cổng, nhưng không thay cho hướng nhà.

Căn hộ chung cư là trường hợp có nhiều ý kiến, người tính theo cửa căn hộ, người tính theo ban công hay cửa sổ lớn. Bài này không đi vào tranh luận đó; nếu bạn ở chung cư, hãy đọc thêm phần căn hộ trên trang. Với nhà đất, hướng nhà gần như luôn là hướng mặt tiền, và việc của bạn chỉ là đo cho đúng số độ.

Các bước đo hướng nhà bằng điện thoại

Bạn chỉ cần ứng dụng la bàn có sẵn trong điện thoại, không cần cài thêm gì. Làm theo đúng thứ tự dưới đây:

1. Hiệu chỉnh la bàn trước khi đo. Mở ứng dụng, cầm điện thoại xoay theo hình số 8 trong không khí vài vòng cho tới khi ứng dụng báo độ chính xác cao. Việc này giúp cảm biến từ trường bù lại các nhiễu đang có.
2. Tắt ốp lưng có nam châm. Ốp lưng kiểu ví, giá đỡ hít nam châm trên ô tô, miếng dán kim loại đều làm lệch kim. Tháo ra khi đo.
3. Chọn chỗ đứng. Đứng giữa khung cửa chính, lưng quay vào nhà. Nếu cửa là cửa sắt hoặc cửa cuốn, lùi vào trong một đến hai mét hoặc bước ra ngoài vỉa hè cách cửa vài bước, xa xe máy, cột điện, hộp kỹ thuật.
4. Cầm điện thoại nằm ngang, ngang thắt lưng. Mép trên của máy chĩa ra đường, song song với tường hai bên, tức vuông góc với mặt tiền. Đợi số ổn định ba đến năm giây rồi ghi lại.
5. Đo ba điểm. Giữa cửa, cách cửa một bước vào trong, và ngoài vỉa hè. Nếu ba số lệch nhau dưới khoảng năm độ, lấy trung bình. Nếu một số lệch hẳn, điểm đó đang bị nhiễu, bỏ đi và đo lại ở chỗ khác.
6. Ghi lại số độ, không chỉ tên hướng. "Hướng Nam" là một dải 45 độ; ghi rõ "175 độ" giúp bạn và người tư vấn biết nhà nằm giữa hay sát ranh hai hướng.

Từ số độ ra tên hướng: tám hướng và 24 sơn

La bàn trong điện thoại tính độ theo chiều kim đồng hồ, 0 độ là Bắc. Tám hướng chia vòng tròn thành tám phần, mỗi phần 45 độ; người xem kỹ hơn còn chia mỗi hướng thành ba sơn, mỗi sơn 15 độ.

Nếu số đo rơi vào khoảng hai đến ba độ quanh ranh giới, ví dụ 156 độ hay 159 độ, đừng vội kết luận. Đo lại vào lúc khác, đối chiếu bằng ảnh vệ tinh như mục dưới, vì chỉ cần lệch vài độ là nhà đã sang hướng khác.

Năm nguồn nhiễu làm la bàn chỉ sai

Cửa sắt, cửa cuốn, khung thép mặt tiền. Đây là nguồn nhiễu lớn nhất ở nhà phố. Khối thép lớn làm méo từ trường quanh nó, đứng sát cửa cuốn có thể lệch mười đến hai mươi độ. Đứng xa ra là cách duy nhất.

Xe máy, ô tô đỗ trong nhà. Tầng trệt nhà ống thường là chỗ để xe. Động cơ và khung xe đều là sắt, đẩy xe ra hoặc đứng cách vài mét.

Tủ lạnh, loa, máy giặt, ổ điện. Nam châm trong loa và mô tơ, dòng điện trong dây đi tường đều gây nhiễu cục bộ. Đừng áp điện thoại vào tường để đo cho thẳng.

Sàn, dầm, cột bê tông cốt thép. Đo trên tầng cao, nhất là đứng sát cột, có thể cho kết quả khác dưới đất. Đo ở tầng trệt và ngoài vỉa hè vẫn đáng tin hơn.

Điện thoại chưa hiệu chỉnh hoặc cầm nghiêng. Nhiều máy chỉ đúng khi nằm ngang. Bật ứng dụng có bọt thủy để giữ máy phẳng.

Đối chiếu bằng ảnh vệ tinh và bóng nắng

Một số đo đáng tin khi hai phương pháp độc lập cho cùng kết quả. Cách thứ nhất là ảnh vệ tinh: mở ứng dụng bản đồ ở chế độ vệ tinh, tìm đúng nóc nhà mình, xoay bản đồ về hướng Bắc lên trên, rồi nhìn xem mặt tiền quay về phía nào. Ảnh vệ tinh không bị cửa sắt làm nhiễu, nên nếu la bàn báo Nam mà ảnh cho thấy mặt nhà rõ ràng quay về Đông Nam, thì nhiều khả năng la bàn đã bị kéo lệch.

Cách thứ hai là bóng nắng, phù hợp khi bạn chỉ cần biết thô. Ở Việt Nam, mặt trời mọc phía Đông, lặn phía Tây; buổi trưa mặt trời ở phía Nam vào phần lớn các tháng trong năm, nhưng giữa mùa hè ở các tỉnh phía Nam, mặt trời giữa trưa có thể nằm hơi lệch về Bắc. Vì vậy, bóng nắng chỉ để kiểm tra chéo, không thay la bàn.

Nếu sau ba cách mà kết quả vẫn mâu thuẫn, cách đơn giản nhất là nhờ người có la bàn cơ học chuyên dụng đo lại, đứng ngoài đường cách xa cửa sắt. Đây là việc mất vài phút và không cần làm lễ hay xem ngày gì cả.

Những trường hợp khó: nhà góc, nhà xéo, nhà chữ L

Nhà góc có hai mặt tiền. Đo cả hai mặt, ghi cả hai số. Thường lấy mặt có cửa chính và lối vào hằng ngày làm hướng nhà; nếu cửa chính đặt ở góc vát, lấy hướng vuông góc với mặt vát đó. Mặt còn lại vẫn quan trọng về nắng gió, nên thiết kế che nắng cho cả hai.

Mặt tiền xéo so với ranh đất. Nhiều lô đất ở phố cũ có mặt tiền xiên, cửa chính được làm xoay cho thẳng với tường trong nhà. Khi đó hướng cửa chính và hướng ranh đất khác nhau vài độ đến vài chục độ. Đo theo mặt cửa chính thật, vì đó là mặt nhà người ta vẫn tính.

Nhà chữ L hoặc có sân trước sâu. Nhà lùi vào trong, có sân và cổng phía trước: hướng nhà lấy theo mặt nhà chính, còn cổng là phần riêng. Đứng đo ở cửa chính chứ không đo ở cổng, vì cổng thường làm bằng sắt và xoay theo đường đi.

Nhà nhiều cửa đều mở ra đường. Ví dụ nhà kinh doanh có ba cửa cuốn liền nhau. Lấy hướng chung của cả mặt tiền; ba cửa cùng nằm trên một mặt phẳng thì cùng một hướng, chỉ cần đo ở cửa ít nhiễu nhất.

Nhà đang xây, chưa có cửa. Đo theo trục vuông góc với móng mặt tiền, ở giữa lô đất, khi công trường chưa chất thép và máy móc gần chỗ đứng. Lưu số đo lại để đối chiếu khi hoàn thiện.

Những lỗi đọc kết quả hay gặp

Lỗi thứ nhất là lấy hướng lưng nhà làm hướng nhà. Người đứng ngoài đường nhìn vào nhà sẽ đọc ra hướng ngược lại, chênh đúng 180 độ: nhà hướng Nam bị ghi thành hướng Bắc. Cách nhớ đơn giản: hướng nhà là hướng mà người trong nhà nhìn ra ngoài cửa. Nếu bạn đứng ngoài vỉa hè để tránh nhiễu, phải quay lưng vào nhà, mặt nhìn ra đường.

Lỗi thứ hai là lấy trung bình sai ở hướng Bắc. Hai lần đo 355 độ và 5 độ thật ra gần như trùng nhau, cùng là hướng Bắc; cộng lại chia đôi thành 180 độ là ra hướng Nam, sai hoàn toàn. Khi số đo vắt qua 0 độ, hãy đổi số nhỏ thành số lớn hơn 360 (5 độ thành 365 độ) rồi mới tính.

Lỗi thứ ba là tin số đo trên tầng cao hơn số đo dưới đất, chỉ vì trên cao "thoáng" hơn. Thoáng về tầm nhìn không có nghĩa ít nhiễu: sàn bê tông có lưới thép dày đặc. Lỗi thứ tư là đọc tên hướng mà ứng dụng hiển thị nhưng không biết ứng dụng đang dùng Bắc thật hay Bắc từ, và có đang khoá màn hình xoay hay không. Mỗi lần đo, nhìn cả số độ lẫn chữ cái chỉ hướng.

Đo xong rồi dùng số đó thế nào cho có ích

Biết hướng nhà trước hết là biết nhà mình đón nắng, đón gió lúc nào. Nhà quay Tây thì mặt tiền nhận nắng chiều gay gắt, cần tính rèm, lam che nắng, cây xanh. Nhà quay Bắc ở miền Bắc thì mùa đông đón gió lạnh trực diện, cửa cần kín khít hơn. Nhà quay Nam hoặc Đông Nam thường dễ chịu vì đón gió mát mùa hè. Đây là phần công năng đúng với mọi gia đình, bất kể tuổi tác.

Phần quan niệm truyền thống thì đi xa hơn: nhiều người đem hướng nhà ghép với tuổi gia chủ để xem hợp hay không. Đó là chuyện của việc xem tuổi, cần người hiểu biết và hồ sơ đầy đủ, bài này chỉ nhắc. Điều đáng nói là: dù kết quả ra sao, không có lý do gì phải đập cửa, xây lại vì một con số. Người ta vẫn chỉnh bằng cách đổi lối vào trong nhà, đặt bàn làm việc, bếp, giường theo hướng thuận hơn.

Lời khuyên thực dụng: chụp màn hình la bàn kèm số độ ở từng điểm đo, ghi ngày đo, lưu cùng bản vẽ nhà. Khi cần sửa nhà hay hỏi kiến trúc sư, bạn có ngay dữ liệu thay vì nói "hình như hướng Nam".

Câu hỏi thường gặp

Nhà ở trong ngõ, cửa chính mở ra ngõ nhỏ bên hông thì hướng nhà tính theo đâu?

Thông thường tính theo mặt có cửa chính và lối vào hằng ngày, tức mặt quay ra ngõ. Nếu nhà có một mặt rất thoáng khác, như mặt nhìn ra hồ hay sân lớn, mà không có cửa, nhiều người vẫn lấy theo cửa chính. Khi băn khoăn, ghi cả hai số độ và hỏi người tư vấn.

Ứng dụng la bàn khác nhau cho số khác nhau, nên tin cái nào?

Các ứng dụng đều đọc cùng một cảm biến trong máy, chênh lệch thường do hiệu chỉnh và cách lọc nhiễu. Hãy hiệu chỉnh lại, đo cùng một chỗ, cùng tư thế. Nếu vẫn chênh nhiều, thử bằng một điện thoại khác hoặc đối chiếu với ảnh vệ tinh.

Có cần chỉnh độ lệch từ giữa Bắc từ và Bắc thật không?

Ở Việt Nam, chênh lệch giữa Bắc từ và Bắc địa lý khá nhỏ, nhỏ hơn nhiều so với sai số do cửa sắt hay cầm máy nghiêng. Với mục đích xem hướng nhà, bạn có thể bật chế độ Bắc thật trong ứng dụng nếu có, còn không thì bỏ qua được.

Đo trên tầng hai, tầng ba có được không?

Được, nhưng nhà bê tông cốt thép có nhiều thép trong sàn và dầm nên dễ nhiễu hơn. Kết quả trên tầng chỉ nên dùng để đối chiếu. Số đo ở tầng trệt, xa cửa sắt, hoặc ngoài vỉa hè vẫn là số chính.

Mảnh đất chưa xây thì đo hướng thế nào?

Đứng giữa mảnh đất, nhìn ra mặt đường dự định làm mặt tiền, cầm máy vuông góc với ranh đất phía đường. Đất trống ít nhiễu nên số thường đáng tin. Đối chiếu thêm với sổ đỏ hoặc bản đồ địa chính để chắc ranh đất không xiên.

Nhà nằm sát ranh giữa hai hướng thì sao?

Khi số độ cách ranh chỉ vài độ, mỗi người đo có thể ra một hướng khác nhau. Đo lại nhiều lần, ghi số độ chính xác và nói rõ với người tư vấn. Đừng vì một kết quả sát ranh mà quyết định sửa lớn.