Dầm lộ là phần dầm bê tông nhô xuống thấp hơn mặt trần trong căn hộ; quan niệm truyền thống ngại kê giường, sofa, bàn ăn hay bàn làm việc ngay dưới dầm vì cảm giác bị đè. Cách xử lý theo thứ tự: kê lại đồ để chỗ ngồi, nằm không nằm dưới dầm; nếu không kê lại được thì làm trần thạch cao phẳng che dầm hoặc làm hộp trần chạy dọc theo dầm cho mềm; cuối cùng dùng màu và ánh sáng để dầm bớt nổi.
Điều không bao giờ được làm là đục, cắt, khoan sâu vào dầm. Dầm là bộ phận chịu lực của cả toà nhà, không phải của riêng căn hộ. Bài này hướng dẫn nhận biết dầm, xử lý từng vị trí hay gặp, và những câu nên hỏi thợ trước khi làm trần.
Vì sao căn hộ nào cũng có dầm, và dầm ở đâu
Toà chung cư bê tông cốt thép được dựng bằng hệ cột, dầm và sàn. Sàn đỡ đồ đạc và người, dầm đỡ sàn, cột đỡ dầm. Dầm thường chạy giữa các cột, dọc theo mép ngoài toà nhà, quanh lõi thang máy và đôi khi cắt ngang giữa căn để đỡ những ô sàn rộng. Có toà dùng sàn phẳng không dầm ở giữa, chỉ có dầm biên; có toà dầm cắt ngang phòng khách, phòng ngủ.
Muốn biết căn của mình có dầm ở đâu, nhìn trần thô khi nhận bàn giao: dầm là những khối nhô xuống thấp hơn mặt trần. Nếu căn đã làm trần giả, xem bản vẽ kết cấu trong hồ sơ toà nhà hoặc nhờ thợ mở ô thăm trần để xem. Đừng đoán dầm theo vị trí tường ngăn, vì tường ngăn trong căn hộ phần nhiều không nằm dưới dầm.
Kích thước dầm cũng khác nhau: dầm biên thường to và sâu, dầm phụ giữa phòng nhỏ hơn. Một dầm cao vài chục phân cắt ngang phòng ngủ có trần thô chưa tới ba mét là điều bạn sẽ cảm nhận rõ mỗi tối, còn một dầm nhỏ chạy sát tường thì hầu như không ai để ý.
Việc biết rõ dầm ở đâu giúp bạn kê đồ ngay từ đầu, thay vì phát hiện sau khi đã đóng tủ, đặt giường cố định. Một bản vẽ mặt bằng có đánh dấu dầm là thứ nên có trước khi thiết kế nội thất.
Quan niệm về dầm và phần cảm nhận có thật
Quan niệm truyền thống gọi tình huống này là xà ngang đè, áp dụng cho mọi chỗ người ta ngồi lâu hoặc nằm: giường, ghế làm việc, ghế ăn, sofa. Người xưa cho rằng ngồi, nằm dưới một vật nặng nằm ngang làm người bức bối, khó yên. Đây là cảm nhận về không gian, không phải lời tiên đoán.
Nhiều người thật sự cảm thấy điều đó: nằm trên giường nhìn lên thấy một khối bê tông cắt ngang ngay trên ngực tạo cảm giác bị ép, nhất là ở căn hộ trần thấp. Dầm cũng làm ánh sáng từ đèn trần bị chia cắt, tạo bóng đổ, góc phòng tối hơn. Về âm học, trần có dầm làm âm thanh dội không đều, nhưng ảnh hưởng này nhỏ.
Vì vậy, tránh kê chỗ ngủ, chỗ ngồi lâu dưới dầm là lời khuyên hợp lý cả về quan niệm lẫn cảm nhận. Còn những chỗ chỉ đi qua như hành lang, lối vào, kệ tủ thì dầm nằm trên không gây phiền gì.
Dầm ở từng vị trí và cách xử lý hay dùng
Bảng dưới đi theo những chỗ cư dân hay hỏi nhất. Cột cuối là cách xử lý xếp theo thứ tự nên thử.
| Vị trí dầm | Vấn đề | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Ngang trên giường, cắt qua ngực hoặc đầu | Cảm giác bị đè, khó ngủ với người nhạy cảm | Xoay hoặc dịch giường; làm trần phẳng che dầm; đặt tủ đầu giường dưới dầm |
| Dọc theo chiều dài giường | Ít gây cảm giác đè hơn, nhưng vẫn là khối nặng phía trên | Dịch giường sang để dầm nằm trên lối đi cạnh giường |
| Trên sofa phòng khách | Người ngồi dưới dầm; đèn trần bị chia cắt | Dịch sofa, đặt kệ hoặc tủ dưới dầm; làm hộp trần dọc dầm có đèn hắt |
| Trên bàn ăn | Đèn thả bàn ăn khó treo đúng giữa | Dịch bàn ăn; nếu không được, làm trần che dầm rồi treo đèn |
| Trên bàn làm việc | Ngồi lâu dưới khối nặng, ánh sáng không đều | Dịch bàn ra cạnh cửa sổ, để dầm nằm trên tủ sách |
| Trên bếp nấu | Dầm thấp sát máy hút mùi, khó lắp ống thoát | Hỏi kỹ thợ về đường ống hút mùi; không khoan xuyên dầm |
Mẹo chung: đặt đồ cao như tủ quần áo, tủ sách, kệ tivi ngay dưới dầm. Đồ cao lấp đầy khoảng dưới dầm, dầm trở thành một phần của khối tủ, và chỗ ngồi, chỗ nằm tự nhiên được đẩy ra khỏi phía dưới dầm.
Làm trần thạch cao che dầm trong căn hộ
Nếu không xếp lại được đồ, trần giả là cách phổ biến nhất. Các bước và điểm cần chú ý:
- Đo khoảng cách từ sàn tới mặt dưới dầm và tới mặt trần thô. Trần phẳng che dầm sẽ phải nằm ngang hoặc thấp hơn mặt dưới dầm, nên chiều cao phòng giảm. Nếu chiều cao còn lại quá thấp, chuyển sang làm hộp trần chỉ ôm dầm.
- Xin phép ban quản lý trước khi thi công, nộp phương án nếu được yêu cầu, và xác nhận vị trí đầu báo khói, đầu phun chữa cháy.
- Không che kín đầu phun và đầu báo khói; nếu làm trần thấp hơn, phải hạ các đầu này xuống theo đúng quy định của hệ thống phòng cháy, do đơn vị có chuyên môn thực hiện.
- Khung xương treo vào trần bằng tắc kê phù hợp, khoan nông vào sàn bê tông, không khoan vào dầm ở vị trí có cốt thép chịu lực.
- Đi dây đèn trong ống luồn, chừa ô thăm ở gần các mối nối và gần đường ống điều hoà.
- Sơn trần cùng màu với tường hoặc sáng hơn một chút để phòng không bị thấp thêm về cảm giác.
Với phòng ngủ, có thể chỉ làm trần ở khu vực trên giường, còn lối đi giữ trần thô sơn đẹp. Cách này giữ được chiều cao ở phần còn lại của phòng.
Những việc tuyệt đối không làm với dầm
Không đục, cắt, đẽo bớt dầm. Dầm có cốt thép chịu lực bên trong; đục bớt làm giảm khả năng chịu lực, có thể gây nứt sàn của chính căn bạn và căn tầng trên. Đây là vi phạm nội quy và quy định về kết cấu.
Không khoan xuyên dầm để đi ống. Ống hút mùi, ống điều hoà, ống nước không được khoan xuyên dầm nếu không có thiết kế của kỹ sư kết cấu và chấp thuận của ban quản lý. Đi ống vòng dưới dầm và che bằng trần.
Không treo vật quá nặng lên dầm bằng vít tự chọn. Treo đèn chùm nặng, xích đu, giá treo lên dầm cần tắc kê và vị trí phù hợp; khoan vào chỗ có thép chủ có thể làm hỏng lớp bê tông bảo vệ cốt thép.
Không treo vật trang trí với ý "đỡ dầm". Một số lời khuyên dân gian bảo treo hồ lô, sáo trúc dưới dầm. Đây là lựa chọn của gia chủ, vô hại nếu treo nhẹ và chắc, nhưng không thay cho việc kê lại đồ và không cần mua đắt.
Màu và ánh sáng: làm dầm bớt nổi mà không tốn nhiều
Nếu ngân sách chưa đủ làm trần, màu sơn là cách rẻ nhất. Sơn dầm cùng màu với trần, màu sáng, để mắt không thấy rõ ranh giới. Tránh sơn dầm màu tương phản như gỗ sẫm, đen, trừ khi bạn cố ý làm phong cách công nghiệp và dầm không nằm trên giường hay sofa.
Đèn là công cụ thứ hai. Thay vì một đèn trần ở giữa phòng mà dầm cắt đôi luồng sáng, dùng hai ba đèn nhỏ ở hai bên dầm, hoặc đèn hắt lên từ tường, để ánh sáng lan đều và không có bóng đổ của dầm. Một dải đèn hắt dọc theo cạnh dầm cũng biến dầm thành một đường nét có chủ ý.
Rèm cửa kéo cao sát trần, kệ tủ cao sát mép dưới dầm, tranh treo thấp hơn dầm một chút: những chi tiết này đều giúp mắt đọc không gian theo các đường ngang thống nhất, khiến dầm trở thành một phần của bố cục chứ không phải một khối lạc lõng.
Câu nên hỏi trước khi mua hoặc thiết kế nội thất
Khi đi xem căn hộ thô, hỏi xem có bản vẽ kết cấu thể hiện dầm của căn không, chiều cao thông thủy từ sàn tới trần thô và tới mặt dưới dầm là bao nhiêu. Căn có dầm lớn cắt ngang phòng ngủ chính sẽ hạn chế cách kê giường; biết trước giúp bạn so sánh giữa các căn.
Khi làm việc với người thiết kế nội thất, yêu cầu họ vẽ dầm lên mặt bằng bố trí đồ, ghi rõ chiều cao từng khu. Một bản thiết kế không thể hiện dầm thường dẫn tới những bất ngờ khi thi công: tủ không vừa, đèn không treo được, điều hoà phải đổi vị trí.
Cuối cùng, hỏi thợ thi công về quy định của toà nhà: giờ được khoan, cách đăng ký, có cần đặt cọc thi công không. Những câu hỏi này không liên quan tới quan niệm, nhưng quyết định việc xử lý dầm có làm được suôn sẻ hay không.
Dầm với điều hoà, rèm và tủ âm trần
Dầm thường nằm đúng chỗ người ta muốn đặt dàn lạnh điều hoà, hộp rèm hay tủ kịch trần. Dàn lạnh gắn sát dưới dầm thổi gió vào mặt dầm, gió dội lại không đều, phòng lạnh chậm. Nên gắn dàn lạnh ở bức tường không có dầm chắn phía trước, hoặc hạ thấp vị trí lắp để luồng gió đi thẳng vào phòng.
Ống đồng và ống nước xả của điều hoà không khoan xuyên dầm; đi vòng phía dưới dầm rồi che bằng hộp trần hoặc nẹp. Thợ điều hoà hay muốn khoan thẳng cho nhanh, bạn cần dặn rõ từ đầu và kiểm tra trước khi họ bắt đầu.
Với tủ quần áo kịch trần, đo chiều cao tới mặt dưới dầm chứ không phải tới trần, nếu tủ đặt dưới dầm. Phần chênh giữa dầm và trần ở hai bên có thể làm hộp kín hoặc kệ mở cho đồ ít dùng. Rèm cửa sổ nằm dưới dầm biên thì lắp ray vào mặt dưới dầm bằng vít ngắn, không khoan sâu.
Câu hỏi thường gặp
Giường đặt dưới dầm đã lâu, có cần dời ngay không?
Không cần vội nếu bạn vẫn ngủ ngon. Nếu thấy khó chịu, thử xoay hoặc dịch giường vài chục phân trước, vì đó là cách rẻ nhất. Làm trần che dầm là bước sau, khi có dịp sửa sang.
Dầm ở căn hộ có tự nhiên xuất hiện vết nứt nhỏ thì có sao không?
Vết nứt chân chim ở lớp vữa trát ngoài dầm thường là do co ngót vữa, không phải nứt kết cấu. Vết nứt rộng, chạy dài, có vệt rỉ hoặc ngày càng to thì cần báo ban quản lý để đơn vị chuyên môn kiểm tra.
Trần thạch cao che dầm có làm phòng nóng hơn không?
Trần giả tạo một lớp không khí giữa trần bê tông và phòng, thường giúp cách nhiệt tốt hơn nếu căn ở tầng trên cùng. Điều cần chú ý là chiều cao phòng giảm, nên chọn độ cao trần vừa phải và có thông gió tốt.
Tủ quần áo dưới dầm có bị coi là không tốt không?
Không. Tủ, kệ đặt dưới dầm là cách xử lý được khuyên dùng, vì nó lấp khoảng dưới dầm và đẩy chỗ ngủ, chỗ ngồi ra xa. Chỉ cần tủ không quá sát dầm để còn khe thoáng phía trên.
Nhà thuê không được làm trần thì xử lý dầm thế nào?
Kê lại giường, sofa để không nằm dưới dầm; đặt tủ, kệ dưới dầm; dùng đèn cây hoặc đèn bàn để ánh sáng đều hơn. Những cách này không cần khoan đục, phù hợp nhà thuê.