Trong hàng chục điều kiêng kỵ về phòng khách được truyền miệng, khoảng một nửa có lý do công năng rõ ràng (ánh sáng, lối đi, an toàn, sạch sẽ), phần còn lại là tập quán mang tính biểu tượng. Những kiêng kỵ có lý do rõ nhất: phòng khách tối, lối đi xuyên qua nhóm ghế, ghế ngồi dưới xà ngang thấp, gương lớn đối cửa chính, đồ hỏng và đồ bỏ chất đống.
Bài này xếp mười kiêng kỵ hay nghe theo hai nhóm, giải thích vì sao người xưa nghĩ vậy, và cách chỉnh tốn ít tiền nhất. Mục đích không phải để bạn lo lắng, mà để biết điều nào nên làm ngay, điều nào tuỳ gia đình. Không có kiêng kỵ nào ở đây đáng để đập phá, sửa tốn kém.
Vì sao phòng khách có nhiều kiêng kỵ đến vậy
Phòng khách là nơi đón khách, nơi gia đình sum họp, cũng là bộ mặt của ngôi nhà. Trong quan niệm truyền thống, đây là nơi "khí" từ cửa chính đi vào đầu tiên, tụ lại rồi mới toả đi các phòng khác. Vì vậy những gì làm khí "tán", "tù" hay "xung" ở phòng khách đều bị coi là ảnh hưởng tới cả nhà.
Nếu dịch sang ngôn ngữ đời thường, phòng khách là phòng nhiều người dùng nhất, nhiều lối đi qua nhất, và là ấn tượng đầu tiên của khách. Một phòng khách tối, bừa, lối đi lắt léo, đồ đạc vướng víu thì ai cũng thấy khó chịu, không cần lý thuyết nào. Phần lớn kiêng kỵ bắt nguồn từ cảm nhận đó, được đóng gói lại bằng ngôn ngữ của khí và ngũ hành.
Hiểu như vậy giúp bạn đọc các danh sách "cấm kỵ" trên mạng tỉnh táo hơn. Những bài viết kiểu "để vật này trong phòng khách gia đình sẽ ly tán" thường phóng đại; không có đồ vật nào trong phòng khách quyết định hạnh phúc gia đình. Nhưng trong đó vẫn có những lời khuyên có ích.
Nhóm 1: kiêng kỵ có lý do công năng rõ ràng
Năm điều dưới đây có cơ sở về ánh sáng, đi lại, an toàn hoặc vệ sinh, nên làm theo bất kể gia đình có quan tâm tới quan niệm hay không:
| Kiêng kỵ | Cách nói truyền thống | Lý do công năng | Cách chỉnh rẻ |
|---|---|---|---|
| Phòng khách tối | Âm khí nặng, khí tù | Mỏi mắt, ẩm mốc, nhà kém sức sống | Rèm mỏng, đèn đủ sáng, sơn tường sáng, dọn đồ chắn cửa sổ |
| Lối đi xuyên giữa nhóm ghế | Khí cắt ngang chỗ ngồi | Va chạm, cắt ngang câu chuyện | Dồn ghế về một bên, lối đi chạy vòng ngoài |
| Ghế ngồi dưới xà ngang thấp | Xà đè | Cảm giác bị nén, va đầu nếu xà thấp | Dịch ghế, làm trần giả che xà |
| Đồ hỏng, đồ bỏ chất đống | Khí trệ, khí xấu | Bụi, gián, chuột, khó dọn | Dọn định kỳ, bỏ hoặc sửa đồ hỏng |
| Lối vào chật, cửa không mở hết | Khí bị chặn ở cửa | Khó khiêng đồ, khó thoát khi có sự cố | Dời tủ giày, chậu cây khỏi bán kính cánh cửa |
Nếu chỉ có thời gian làm một việc, hãy dọn dẹp: phòng khách gọn và sáng giải quyết được phần lớn các kiêng kỵ trong nhóm này cùng lúc.
Nhóm 2: kiêng kỵ mang tính tập quán, tuỳ gia đình
Năm điều dưới có phần lý do thực tế nhỏ hơn, chủ yếu là biểu tượng. Làm theo nếu gia đình thấy yên tâm, không cần lo nếu không làm:
| Kiêng kỵ | Cách nói truyền thống | Phần có lý | Gợi ý |
|---|---|---|---|
| Gương lớn đối cửa chính | Hắt khí ra ngoài | Giật mình khi bước vào, chói khi nắng chiếu | Đặt gương tường bên |
| Cây có gai, cây héo | Gai "sát", cây héo khí suy | Gai đâm trẻ nhỏ; cây héo là dấu hiệu thiếu chăm | Thay cây khoẻ, gai để xa lối đi |
| Tranh ác thú, cảnh dữ | Gây khí dữ | Tuỳ cảm nhận, có người thấy căng thẳng | Chọn tranh cả nhà thấy dễ chịu |
| Đồng hồ treo đối cửa | Thời gian "trôi" ra ngoài | Gần như không có lý do công năng | Treo nơi dễ nhìn từ ghế ngồi |
| Màu sắc "khắc" mệnh gia chủ | Ngũ hành xung | Không có cơ sở kiểm chứng | Chọn màu theo ánh sáng, diện tích phòng |
Các chủ đề gương, tranh, đồng hồ, màu sơn được bàn kỹ hơn ở mục màu sắc và bài trí trên trang.
Ánh sáng: kiêng kỵ quan trọng nhất mà ít ai coi là kiêng kỵ
Trong mười điều trên, ánh sáng là thứ ảnh hưởng tới sinh hoạt hằng ngày nhiều nhất. Nhà ống, căn hộ hướng Bắc, phòng khách tầng trệt có mái hiên sâu thường tối cả ban ngày. Quan niệm nói phòng khách cần "minh", tức sáng sủa; kiến trúc nói phòng sinh hoạt chung cần đủ sáng tự nhiên để đỡ tốn điện và đỡ ẩm.
Cách tăng sáng không tốn kém: thay rèm dày bằng rèm hai lớp, ban ngày chỉ kéo lớp voan; dọn đồ đang chắn cửa sổ; sơn lại tường và trần màu sáng; thay cửa đi đặc bằng cửa có ô kính; dùng đèn ánh sáng trắng ấm, phân bố nhiều điểm thay vì một bóng giữa trần. Với nhà ống, mở ô lấy sáng trên mái kết hợp cầu thang mang lại thay đổi lớn nhất.
Một chi tiết nhỏ: phòng khách sáng không có nghĩa là chói. Nhà hướng Tây buổi chiều cần rèm, lam che nắng; ánh sáng dịu, đều mới là đích.
Lối đi và luồng người: kiêng kỵ ở nhà ống
Ở nhà ống, phòng khách thường đồng thời là hành lang: người từ cửa chính đi vào bếp, lên cầu thang, ra sân sau đều đi qua. Nếu nhóm ghế nằm chắn giữa, mỗi lần có người đi qua là một lần cắt ngang. Quan niệm gọi là khí "xuyên đường"; người dùng gọi là phòng khách không ngồi yên được.
Cách xử lý là xác định đường đi chính trước, thường là một dải rộng khoảng 80–90 cm dọc theo một tường bên, rồi đặt nhóm ghế ở phía còn lại. Thảm lớn, kệ thấp, cây cao có thể đánh dấu ranh giới vùng ngồi mà không xây vách. Đừng để thảm, dây điện, chân đèn đứng nhô ra lối đi.
Nếu cửa chính và cửa sau thẳng hàng, nhìn xuyên qua phòng khách ra tận sân sau, một vách lam hoặc kệ đặt lệch trục vừa giảm gió lùa vừa tạo riêng tư. Chi tiết về vách ngăn khi cửa chính mở thẳng vào phòng khách có ở bài riêng trong mục này.
Một lối đi tốt còn phải sáng. Đèn công tắc ngay cạnh cửa, một đèn nhỏ ở chân cầu thang để người đi đêm không phải dò dẫm qua phòng khách tối. Những đèn này rẻ nhưng giải quyết đúng chỗ người ta hay vấp ngã.
Không khí: mùi, ẩm và khói trong phòng khách
Một phòng khách có mùi ẩm mốc, mùi khói thuốc, mùi thức ăn từ bếp bay sang là điều khách nhận ra trước cả cách bài trí. Quan niệm nói khí trong phòng khách phải "trong", không "đục". Về thực tế, đó là chuyện thông gió và nguồn mùi.
Nguồn mùi hay gặp: bếp mở không có hút mùi xả ra ngoài; nhà vệ sinh gần phòng khách cửa không đóng; thảm, rèm, sofa vải lâu ngày không giặt; góc tường thấm mốc; thùng rác để ở lối vào; chỗ ăn của thú cưng. Xử lý từng nguồn có hiệu quả hơn nhiều so với xịt thơm, đốt nhang trầm hay đặt than hoạt tính khắp phòng.
Riêng chuyện đốt hương, trầm trong phòng khách: nhiều gia đình thắp hương ở bàn thờ đặt tại phòng khách. Khói hương trong phòng kín, nhất là phòng có điều hoà đóng cửa, ảnh hưởng tới người có bệnh hô hấp và trẻ nhỏ. Mở cửa thông gió khi thắp, dùng lượng vừa phải, và không để hương cháy khi cả nhà ra ngoài.
Tự rà phòng khách trong mười lăm phút
Một vòng kiểm tra nhanh để biết phòng khách đang vướng những điều nào trong nhóm có lý do công năng:
- Đứng ở cửa chính nhìn vào: thấy gì đầu tiên? Có nhìn thẳng ra cửa sau, nhà vệ sinh, bếp không?
- Đi từ cửa tới cầu thang, tới bếp: có phải lách qua ghế, bàn, dây điện không?
- Ngồi vào ghế chính: lưng có tựa tường không, có thấy cửa không, có xà ngang thấp trên đầu không?
- Tắt đèn lúc ban ngày: có đọc được chữ ở giữa phòng không?
- Nhìn các góc phòng, gầm sofa, nóc tủ: có đồ hỏng, đồ bỏ, bụi bám lâu ngày không?
- Ngửi: có mùi ẩm, mùi khói, mùi bếp không?
- Nhìn các ổ điện, dây nối: có ổ quá tải, dây vắt ngang lối đi không?
Ghi lại những điểm "có", sắp xếp theo thứ tự an toàn trước, tiện dụng sau. Phần lớn sửa được trong một buổi cuối tuần, không cần thợ.
Những "hoá giải" nên tránh
Khi lo lắng về một kiêng kỵ, nhiều gia đình tìm đến các cách hoá giải được giới thiệu trên mạng. Một số vô hại, như đặt cây xanh, treo chuông gió nhỏ. Một số tốn tiền mà không có tác dụng kiểm chứng được. Và một số có thể gây hại: đặt nhiều nến, đèn dầu, đốt đồ trong phòng kín; treo gương bát quái chĩa sang nhà hàng xóm; đặt chậu nước lớn ở lối đi gây trơn trượt; treo vật nặng trên đầu ghế ngồi.
Nguyên tắc an toàn: mọi cách "hoá giải" không được tạo thêm nguy cơ cháy, ngã, điện giật hay mâu thuẫn với hàng xóm. Nếu một kiêng kỵ có lý do công năng, hãy giải quyết lý do đó trực tiếp: tối thì thêm sáng, chật thì dọn, xà thấp thì dịch ghế. Nếu kiêng kỵ chỉ mang tính biểu tượng mà gia đình vẫn bận tâm, chọn cách đơn giản, rẻ, an toàn nhất.
Cũng không nên vì một kiêng kỵ mà trì hoãn những việc sửa chữa cần thiết, ví dụ để nguyên ổ điện hỏng, trần thấm nước, cầu thang lỏng tay vịn chỉ vì đang chờ "ngày đẹp" mới động tới. Việc an toàn nên làm ngay; còn nếu gia đình muốn xem ngày cho việc lớn như đổi bàn thờ, đó là chuyện riêng, bài này chỉ nhắc.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khách có nên đặt bàn thờ không?
Nhiều nhà ống và căn hộ đặt bàn thờ ở phòng khách vì không có phòng riêng. Đây là cách làm phổ biến, chỉ cần vị trí trang trọng, tựa tường vững, không đối thẳng cửa nhà vệ sinh và giữ khoảng cách với tivi, loa. Chi tiết có ở mục bàn thờ trên trang.
Phòng khách có cần phải vuông vức không?
Quan niệm thích phòng vuông vắn, nhưng phòng méo, có góc khuyết vẫn ở tốt. Dùng đồ nội thất, thảm, kệ để tạo một vùng ngồi vuông vắn bên trong, góc khuyết làm chỗ đặt cây hay kệ sách.
Treo nhiều ảnh gia đình trong phòng khách có sao không?
Không có vấn đề gì về công năng. Một số người ngại treo ảnh người đã mất ở phòng khách, ảnh đó thường được đặt ở bàn thờ. Treo vừa phải, khung gọn, gắn chắc vào tường.
Phòng khách nuôi chó mèo có cần kiêng gì không?
Không có kiêng kỵ đặc biệt. Lưu ý về vệ sinh: chọn sofa chịu cào, dọn lông thường xuyên, chỗ ăn ngủ của thú cưng không ở lối đi chính. Kiểm tra cây trong phòng khách không độc với chó mèo.
Có nên để phòng khách trống trải, ít đồ?
Phòng khách ít đồ, gọn gàng thì dễ dọn và thoáng. Nhưng trống quá, thiếu chỗ ngồi, thiếu điểm nhấn lại thấy lạnh lẽo. Đủ ghế cho người nhà và vài khách, một bàn, ánh sáng tốt, vài cây xanh là cân bằng.