Vị trí tốt cho tivi phòng khách là một bức tường đặc, vuông góc với cửa sổ chính, đối diện sofa, tâm màn hình ngang tầm mắt người ngồi. Quan niệm truyền thống thường thêm vài điều: tivi không đặt đối thẳng cửa chính, không đặt ở góc làm tường "bị cắt", kệ tivi thấp và vững, dây điện gọn gàng không vắt ngang lối đi.
Phần lớn những lời khuyên này có lý do rất thực: màn hình đối cửa sổ thì chói, đối cửa chính thì người vào nhà đi ngang tầm xem, treo quá cao thì mỏi cổ. Bài này đi qua cách chọn tường, chiều cao, khoảng cách, chống chói, và vài điều nên biết về an toàn điện, trẻ nhỏ. Cách chọn tivi theo thông số kỹ thuật không thuộc phạm vi bài.
Tivi trong quan niệm phòng khách hiện đại
Sách phong thuỷ cổ không nói gì về tivi vì thời đó chưa có. Những lời khuyên về tivi ngày nay được suy ra từ nguyên tắc chung cho đồ vật lớn trong phòng khách: đặt chỗ vững, không chắn lối, không đối đầu với cửa, giữ cân bằng với sofa. Có người coi tivi là vật "động" và mang tính "hoả" vì phát sáng, phát nhiệt, nên khuyên không đặt sát bàn thờ hay bể cá. Đó là cách hiểu mở rộng, nêu để bạn biết.
Ở góc thiết kế, tivi là tâm điểm thị giác của phòng khách ở hầu hết gia đình Việt. Đặt sai chỗ thì cả bố cục phòng khách lệch theo: sofa phải quay lưng ra cửa, lối đi chạy cắt ngang tầm xem, ánh nắng chiều hắt vào màn hình. Vì vậy, chọn tường tivi thường là việc đầu tiên khi sắp phòng khách, trước cả việc chọn sofa.
Cũng nên nhìn tivi như một thói quen gia đình chứ không chỉ là đồ vật. Nhà có trẻ nhỏ, đặt tivi ở phòng khách giúp cha mẹ dễ để ý con xem gì, xem bao lâu. Nhiều gia đình muốn phòng khách là nơi trò chuyện chứ không chỉ là "phòng xem tivi", nên đặt tivi lệch khỏi trục chính của nhóm ghế, để khi tắt tivi, các ghế vẫn hướng vào nhau.
Chọn tường đặt tivi theo thứ tự
Đứng giữa phòng, lần lượt loại các bức tường không hợp:
- Loại tường có cửa chính, cửa đi, lối lên cầu thang. Tivi đặt cạnh lối đi thì người qua lại liên tục chắn màn hình.
- Loại tường đối diện cửa sổ lớn. Ánh sáng từ cửa sổ phản chiếu lên màn hình gây loá, nhất là buổi chiều với nhà hướng Tây.
- Loại tường có cửa sổ ngay sau tivi. Mắt phải nhìn vào nguồn sáng mạnh phía sau màn hình, mỏi mắt.
- Ưu tiên tường đặc vuông góc với cửa sổ. Ánh sáng đi ngang qua màn hình, không phản chiếu thẳng.
- Kiểm tra tường đối diện có đặt được sofa tựa lưng không. Nếu có, đó là bức tường tivi lý tưởng.
- Kiểm tra tường có ổ điện, đường dây mạng hoặc có thể đi ống âm. Đi dây sau khi đã sơn hoàn thiện tốn công hơn.
Nếu không có bức tường nào đạt hết, ưu tiên tránh chói và tránh lối đi trước, rồi dùng rèm, kệ hoặc vách để bù.
Chiều cao treo và khoảng cách xem
Mắt người ngồi trên sofa thường ở độ cao khoảng 1 mét đến 1,1 mét so với sàn, tuỳ chiều cao ghế và người ngồi. Tâm màn hình nên ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút, để cổ ở tư thế tự nhiên. Treo tivi quá cao, như kiểu treo trên lò sưởi trong ảnh nội thất nước ngoài, làm người xem phải ngửa cổ suốt buổi tối.
Khoảng cách xem phụ thuộc kích thước và độ phân giải màn hình. Với tivi thông thường, nhiều hướng dẫn lấy khoảng 1,5 đến 2,5 lần đường chéo màn hình; tivi độ phân giải cao cho phép ngồi gần hơn. Ví dụ giả định: sofa cách tường tivi khoảng 2,5–3 m thì tivi khoảng 50–65 inch là vừa với nhiều gia đình.
Quan niệm không có con số cho chuyện này, nhưng có một ý gần: đồ vật lớn không nên "áp đảo" người ngồi. Tivi quá to so với phòng làm phòng có cảm giác chật, và người ngồi gần thấy mỏi mắt. Chọn kích thước theo khoảng cách thật, không theo kích thước lớn nhất mua được.
Góc nhìn ngang cũng quan trọng: người ngồi ở đầu sofa chữ L hay ghế đơn bên cạnh nhìn màn hình từ góc lệch. Nếu nhóm ghế trải rộng, đặt tivi ở giữa trục nhóm ghế, và ưu tiên ghế chính của người xem nhiều nhất ở vị trí thẳng màn hình.
Những kiêng kỵ hay nghe và lý do đằng sau
Tivi đối thẳng cửa chính. Quan niệm ngại vật "động" đối cửa. Thực tế, người bước vào đi ngang tầm xem, khách ngoài cửa nhìn thấy màn hình. Xoay tivi sang tường bên là giải pháp gọn.
Tivi đặt sau lưng sofa. Nghĩa là sofa quay lưng vào tivi, thường do bố cục bị ép. Không phải kiêng kỵ cụ thể mà là bố cục sai; người xem phải xoay ghế.
Tivi đặt sát bàn thờ. Quan niệm ngại tiếng ồn và ánh sáng nhấp nháy cạnh nơi thờ cúng. Về thực tế, hương khói bám vào tivi, nhiệt từ tivi gần đồ thờ bằng gỗ không tốt. Giữ khoảng cách hoặc đặt ở tường khác.
Tivi đặt cạnh bể cá. Quan niệm nói thuỷ hoả xung khắc. Về an toàn, nước và thiết bị điện đặt sát nhau là nguy cơ chập điện khi bể rò, khi thay nước. Đặt cách xa là đúng ở cả hai góc.
Tivi trong góc phòng. Có người ngại vì "cắt góc". Thực tế, tivi góc hợp với phòng nhỏ và ghế chữ L, chỉ cần giá treo chắc và dây gọn.
Kệ tivi, dây điện và an toàn
Kệ tivi thấp và dài thường cân đối hơn kệ cao. Quan niệm thích kệ vững, không chông chênh. Về an toàn, tivi đặt trên kệ phải được cố định chống lật, nhất là nhà có trẻ nhỏ hay leo trèo: dây hoặc đai chống lật nối tivi với tường, kệ cũng cố định vào tường. Tivi treo tường cần giá treo đúng tải, bắt vào tường đặc, không bắt vào tường thạch cao nếu không có khung gia cố.
Dây điện, dây mạng, dây loa nên đi trong ống âm tường hoặc máng ốp, gom về một ổ cắm có thiết bị bảo vệ. Ổ điện nối dài vắt qua sàn là chỗ vấp ngã và chỗ trẻ nghịch. Kệ tivi cần khoảng thoáng phía sau cho đầu thu, loa, bộ phát wifi tản nhiệt; nhét kín các thiết bị trong tủ đóng không có lỗ thoáng làm thiết bị nóng, giảm tuổi thọ.
Một mẹo nhỏ mà nhiều gia đình thấy dễ chịu: khi không xem, tivi tắt màn hình đen trông như một mảng tối lớn giữa tường. Một số người dùng chế độ hiển thị tranh, có người treo rèm hoặc làm tủ có cánh trượt che tivi. Quan niệm thì thích phòng khách có điểm nhấn sáng sủa hơn là một "ô đen". Đây là chuyện thẩm mỹ, chọn theo sở thích.
Ánh sáng khi xem tivi buổi tối
Xem tivi trong phòng tắt hết đèn làm mắt phải điều tiết liên tục giữa màn hình sáng và xung quanh tối, dễ mỏi. Nhiều người làm thiết kế khuyên có một nguồn sáng dịu phía sau hoặc hai bên tivi, như dải đèn hắt tường, để giảm tương phản. Đèn trần không nên chiếu thẳng vào màn hình gây phản chiếu.
Quan niệm không nói về đèn hắt sau tivi, nhưng có ý thích phòng khách "ấm" và không tối mù vào buổi tối, nơi cả nhà ngồi cùng nhau. Một phòng khách có vài nguồn sáng ở các độ cao khác nhau, như đèn trần, đèn cây cạnh sofa, đèn hắt tường, cho phép điều chỉnh theo từng lúc: sáng khi tiếp khách, dịu khi xem phim.
Với nhà hướng Tây, ban chiều ánh nắng hắt vào phòng có thể làm màn hình không đọc được. Rèm hai lớp hoặc rèm cuốn ở cửa sổ hướng Tây là cách đơn giản nhất. Phim cách nhiệt cho kính cũng giảm chói đáng kể.
Âm thanh: loa, tiếng ồn và hàng xóm
Loa đặt hai bên tivi, ngang tầm tai người ngồi, cho âm thanh rõ nhất. Loa thanh dài đặt ngay dưới màn hình là cách gọn cho phòng nhỏ. Loa trầm đặt sát góc tường sẽ ù và dội nhiều hơn, dễ làm phiền phòng bên cạnh và nhà hàng xóm.
Ở nhà ống tường chung và căn hộ chung cư, tường đặt tivi thường là tường giáp nhà bên. Âm trầm truyền qua tường và sàn rất xa. Nếu có lựa chọn, đặt tivi và loa ở tường không giáp hàng xóm, hoặc kê loa trên đệm cao su để giảm rung truyền xuống sàn. Giữ âm lượng vừa phải vào buổi tối khuya.
Quan niệm thích phòng khách "tĩnh mà không lạnh": có tiếng nói, tiếng cười nhưng không ồn ào hỗn loạn. Một phòng có thảm, rèm vải, sofa nệm sẽ hút bớt tiếng vang, dễ nghe hơn ở mức âm lượng thấp. Phòng nhiều mặt cứng như sàn đá, tường kính, trần cao thì vang, phải vặn to mới nghe rõ.
Tivi trong phòng khách nhỏ và phòng khách liền bếp
Phòng khách căn hộ nhỏ thường chỉ có một tường đặc dài, tường còn lại là cửa sổ, cửa ban công hoặc mở sang bếp. Cách xử lý phổ biến: đặt tivi trên tường đặc, sofa ở phía đối diện quay lưng về phía bếp hoặc ban công, có kệ thấp sau lưng sofa để chia vùng. Rèm hai lớp ở ban công để điều chỉnh ánh sáng.
Nếu phòng khách liền bếp, tránh đặt tivi ở vị trí mà người đứng bếp phải quay lưng mới thấy, hoặc ở ngay cạnh khu nấu nơi khói dầu bám vào màn hình. Nhiều gia đình đặt tivi ở tường cuối phòng khách, xa bếp, để cả người ngồi sofa lẫn người ở bàn ăn đều nhìn được.
Với phòng rất nhỏ, tivi treo trên tay xoay giúp điều chỉnh góc nhìn cho cả sofa và bàn ăn, đồng thời ép sát tường khi không dùng. Giá xoay cần bắt chắc hơn giá cố định vì chịu lực đòn bẩy.
Câu hỏi thường gặp
Tivi treo tường nên cao bao nhiêu?
Thường để tâm màn hình ngang hoặc hơi thấp hơn tầm mắt người ngồi, khoảng 1 mét đến 1,2 mét so với sàn tuỳ chiều cao ghế. Ngồi thử trên sofa, nhờ người cầm thước đánh dấu trên tường trước khi khoan.
Có nên đặt tivi đối diện cửa sổ nếu có rèm?
Rèm giúp được khi đóng, nhưng ban ngày gia đình thường muốn mở rèm lấy sáng. Nếu có lựa chọn khác, nên đặt tivi ở tường vuông góc với cửa sổ. Nếu không, chọn rèm cản sáng một phần và màn hình chống chói.
Tivi đặt trên tủ thấp hay treo tường tốt hơn?
Treo tường gọn, an toàn với trẻ nhỏ hơn nếu giá treo chắc. Đặt trên kệ dễ đổi chỗ, dễ đấu dây, nhưng cần đai chống lật. Cả hai đều được, chọn theo kết cấu tường và thói quen gia đình.
Tivi có nên đặt ở góc phòng khách?
Được, đặc biệt với phòng nhỏ và sofa chữ L. Dùng giá treo góc hoặc kệ góc chắc chắn, giữ tâm màn hình ngang tầm mắt và dây điện gọn. Quan niệm có người ngại góc, nhưng không có lý do công năng nào cấm.
Tivi có ảnh hưởng gì khi đặt gần bàn thờ trong phòng khách?
Nên giữ khoảng cách. Tiếng ồn, ánh sáng nhấp nháy cạnh bàn thờ làm không gian thờ cúng kém trang nghiêm; hương khói bám vào thiết bị điện tử. Đặt tivi ở tường khác hoặc cách bàn thờ một khoảng rõ ràng.