Xương rồng bị nhiều người kiêng đặt trên bàn làm việc và trong nhà vì gai nhọn bị coi là tạo "sát khí", dễ gây cảm giác căng thẳng và va chạm. Nhìn theo công năng, gai đúng là có thể đâm vào tay khi với đồ trên bàn chật, và nhiều loài xương rồng cần nắng mạnh mà bàn văn phòng trong phòng máy lạnh thường không có — nên cây hay còi, úa, rồi thành thứ "cây héo trên bàn" mà quan niệm lại càng kiêng.
Tuy vậy, xương rồng cũng có mặt được ưa: ít cần tưới, hợp với người hay quên chăm. Bài này giải thích lời kiêng, chỉ cách đặt nếu bạn vẫn thích xương rồng, và đưa ra tiêu chí chọn cây để bàn hợp với điều kiện văn phòng Việt Nam. Phần cây cảnh trong nhà nói chung thuộc chuyên mục màu sắc và bài trí.
Câu trả lời ngắn: không có lý do nào buộc phải vứt chậu xương rồng bạn đang thích. Điều nên làm là đặt nó đúng chỗ — đủ nắng, xa tay, xa trẻ nhỏ — và nếu chỗ ngồi của bạn không có nắng, hãy chọn một loài cây khác hợp với điều kiện đó hơn.
Lời kiêng đến từ đâu
Trong cách nhìn truyền thống, những vật có cạnh sắc, mũi nhọn chĩa ra ngoài được coi là mang tính "sát", không hợp với nơi cần sự hoà nhã như phòng ngủ, phòng khách hay chỗ làm việc với người khác. Xương rồng với thân phủ gai là ví dụ rõ nhất, nên lời khuyên "không để xương rồng trên bàn làm việc" lan rộng. Một số người lại giải thích ngược lại rằng xương rồng đặt ở cửa sổ, ban công thì có tác dụng "chắn" những điều không tốt từ bên ngoài. Hai cách giải thích này cùng xuất phát từ một hình ảnh: gai là thứ để giữ khoảng cách.
Nếu gác phần "khí" sang một bên, ta còn lại những điều ai cũng thấy được: gai nhỏ của một số loài xương rồng rất khó gỡ khi đã cắm vào da; trẻ nhỏ và thú cưng dễ bị đâm khi nghịch; bàn làm việc chật khiến tay hay chạm vào chậu. Và về mặt cảm giác, một số người thấy hình ảnh gai nhọn ngay trước mặt cả ngày không dễ chịu bằng một cây lá xanh mềm. Đó là những lý do đủ để cân nhắc, không cần tới lời đe doạ nào.
Xương rồng trên bàn làm việc: mặt được và mặt chưa được
Trước khi quyết định đặt hay bỏ, có thể nhìn nhanh cả hai mặt:
| Khía cạnh | Mặt được | Mặt chưa được |
|---|---|---|
| Chăm sóc | Ít tưới, hợp người bận | Tưới nhiều dễ thối gốc |
| Ánh sáng | Rất hợp bàn sát cửa sổ nắng | Bàn trong phòng tối, máy lạnh: cây còi, vươn dài, mất dáng |
| An toàn | Chậu nhỏ, nhẹ | Gai đâm tay, nguy hiểm với trẻ nhỏ, thú cưng |
| Không gian | Chiếm ít chỗ | Bàn chật thì hay va chạm |
| Quan niệm | Một số người coi là vật "chắn" ở cửa sổ | Nhiều người kiêng đặt trước mặt, trong phòng ngủ |
Có thể thấy xương rồng hợp nhất với một bàn làm việc sát cửa sổ có nắng, của một người ít thời gian chăm cây, trong văn phòng không có trẻ nhỏ. Ở những điều kiện khác, các loài cây khác thường dễ sống hơn. Nói cách khác, câu hỏi "có nên để xương rồng không" phụ thuộc vào chỗ bạn ngồi nhiều hơn là vào bản thân cái cây.
Nếu vẫn thích xương rồng: đặt sao cho hợp
Đặt ở góc xa của bàn, không ngay trước mặt. Góc bàn phía cửa sổ là lựa chọn tốt: đủ nắng, ít bị tay chạm. Cách đặt này cũng tránh được hình ảnh gai chĩa thẳng vào người ngồi mà quan niệm hay kiêng.
Chọn loài gai mềm hoặc ít gai. Có nhiều loài xương rồng, sen đá có gai ngắn, mềm hoặc gần như không gai. Hỏi người bán cây về loài phù hợp đặt trong nhà.
Dùng chậu nặng, đế rộng. Chậu nhẹ, cao dễ đổ khi va vào. Đất xương rồng thoát nước nhanh, chậu có lỗ thoát và đĩa lót.
Tưới ít, cho nắng nhiều. Xương rồng chết vì thừa nước nhiều hơn thiếu nước. Văn phòng không có nắng thì định kỳ mang cây ra chỗ sáng.
Đặt ở cửa sổ, ban công thay vì bàn. Nếu bạn thích ý nghĩa "chắn" của xương rồng, bệ cửa sổ hoặc ban công là nơi hợp cả quan niệm lẫn nhu cầu nắng của cây.
Tiêu chí chọn cây để bàn cho văn phòng
Thay vì chọn theo danh sách "cây may mắn", hãy chọn theo điều kiện thật của chỗ ngồi. Một cây hợp điều kiện sẽ sống khoẻ — điều mà quan niệm truyền thống coi trọng nhất ở cây trong nhà:
- Ánh sáng: bàn sát cửa sổ có nắng thì chọn cây ưa sáng; bàn sâu trong phòng chỉ có đèn thì chọn cây chịu bóng.
- Máy lạnh: không khí khô và lạnh; chọn cây chịu được, không đặt ngay dưới luồng gió.
- Kích thước: cây nhỏ, không che màn hình, không lấn vùng làm việc.
- Chăm sóc: nếu bạn hay đi công tác, chọn cây chịu hạn được vài ngày.
- An toàn: văn phòng có trẻ con lui tới, có thú cưng thì tránh cây có nhựa độc, gai.
- Đất và chậu: chậu có lỗ thoát nước và đĩa lót; không để nước đọng sinh muỗi.
- Ngày nghỉ dài: dịp lễ Tết, nhờ người tưới hoặc mang cây về nhà.
Danh sách loài cây cụ thể nên hỏi người bán cây ở địa phương, kèm mô tả chỗ đặt. Một cây "được khuyên" mà không hợp ánh sáng ở bàn của bạn vẫn sẽ héo.
Cây héo trên bàn: xử lý thế nào
Quan niệm đặc biệt kiêng để cây héo, cây chết trên bàn làm việc vì cho rằng đó là "sinh khí suy". Lời kiêng này rất dễ làm theo và có ích thật: cây héo có thể bốc mùi, lá rụng, đất ẩm sinh nấm và côn trùng. Khi cây bắt đầu vàng lá, thử tìm nguyên nhân: tưới quá nhiều hay quá ít, thiếu nắng, gió điều hoà thổi trực tiếp. Điều chỉnh vài tuần mà không hồi lại thì nên thay.
Cây chết không phải điềm báo gì về công việc của bạn. Đó chỉ là dấu hiệu chỗ đặt hoặc cách chăm chưa hợp với loài cây đó. Lần sau, chọn loài dễ hơn hoặc đổi chỗ đặt. Đất và cây cũ không nên vứt chung vào thùng rác văn phòng nếu đất ẩm, dễ bốc mùi; gói lại hoặc đem về đổ vào chỗ trồng cây. Chậu cũ rửa sạch có thể dùng lại.
Cây trong văn phòng: đừng kỳ vọng quá mức
Có nhiều lời quảng cáo rằng một chậu cây nhỏ trên bàn "lọc sạch không khí", "hút bức xạ máy tính" hay "mang lại may mắn trong công việc". Những lời này thường bị nói quá. Một vài chậu cây nhỏ không thay được hệ thống thông gió trong một căn phòng kín đông người, và không có căn cứ đáng tin cho chuyện cây hút "bức xạ" từ màn hình. Thông gió tốt, mở cửa sổ định kỳ, vệ sinh điều hoà mới là cách cải thiện không khí văn phòng.
Điều cây xanh thực sự mang lại là cảm giác dễ chịu, một điểm nhìn xanh cho mắt nghỉ, và một việc nhỏ để chăm mỗi ngày. Nhiều người thấy điều đó đủ đáng để có một chậu cây trên bàn. Nếu bạn thích cây có ý nghĩa theo quan niệm, có thể chọn nhưng hãy ưu tiên cây hợp với ánh sáng nơi bạn ngồi. Một chậu cây xanh tốt luôn đẹp hơn một chậu cây "đúng phong thuỷ" mà úa vàng.
Xương rồng ở bệ cửa sổ, ban công hướng Tây
Nhiều gia đình và văn phòng ở Việt Nam có bệ cửa sổ hoặc ban công hướng Tây, nắng chiều gắt tới mức phần lớn cây lá mềm bị cháy lá, héo rũ. Đây lại là nơi xương rồng và sen đá sống tốt nhất. Một hàng chậu xương rồng nhỏ ở bệ cửa sổ hướng Tây vừa tạo màu xanh, vừa không đòi tưới thường xuyên, vừa nằm ngoài vùng tay với của người ngồi làm việc. Một số người còn thích đặt ở đây với ý nghĩa "chắn" theo quan niệm.
Khi đặt ở bệ cửa sổ, ban công, cần chú ý an toàn: chậu không đặt ở mép lan can có thể rơi xuống người đi bên dưới, nhất là ở nhà cao tầng và nhà mặt phố. Dùng giá treo có móc chắc hoặc đặt chậu vào máng có thành. Mùa mưa, xương rồng ngoài trời dễ úng nếu chậu không thoát nước tốt; có thể kéo vào trong mái hiên. Ở miền Bắc mùa đông, một số loài xương rồng không chịu được rét kéo dài, nên mang vào chỗ ấm hơn khi trời lạnh sâu.
Cây để bàn và an toàn cho trẻ nhỏ, thú cưng
Gai và nhựa cây. Xương rồng có gai, một số cây cảnh phổ biến khác có nhựa gây kích ứng da hoặc độc nếu nhai phải. Văn phòng có trẻ con của nhân viên ghé qua, nhà có trẻ nhỏ hoặc mèo chó, nên hỏi kỹ người bán cây về độc tính trước khi mua.
Chậu đặt cao, đế vững. Chậu ở mép bàn dễ bị trẻ kéo xuống hoặc mèo gạt rơi. Đặt vào giữa góc bàn, dùng chậu nặng.
Đất và phân bón. Một số loại phân bón, thuốc dưỡng cây không nên để trẻ hoặc thú cưng tiếp xúc. Cất riêng, không để trên bàn.
Nước đọng. Đĩa lót chứa nước lâu ngày là chỗ muỗi đẻ trứng. Đổ nước thừa sau khi tưới, nhất là vào mùa mưa.
Khi có người bị dị ứng. Một số người nhạy cảm với phấn hoa hoặc nấm mốc trong đất ẩm. Nếu đồng nghiệp ngồi cạnh bị dị ứng, chọn cây không ra hoa và giữ đất khô thoáng.
Câu hỏi thường gặp
Xương rồng trong phòng ngủ có nên không?
Nhiều người kiêng vì gai nhọn và vì phòng ngủ cần cảm giác mềm mại, thư giãn. Về thực tế, phòng ngủ thường thiếu nắng, xương rồng khó sống khoẻ, và gai gây nguy hiểm khi đi lại ban đêm. Bệ cửa sổ hoặc ban công là chỗ hợp hơn.
Sen đá có bị kiêng như xương rồng không?
Sen đá phần lớn không có gai nên ít bị kiêng. Sen đá cũng cần nhiều ánh sáng; trong văn phòng tối, cây dễ vươn dài, nhạt màu. Đặt gần cửa sổ và tưới ít.
Văn phòng không có cửa sổ thì trồng cây gì?
Chọn cây chịu bóng, chịu khô; đặt gần nguồn đèn. Có thể luân phiên mang cây ra chỗ có ánh sáng tự nhiên mỗi tuần. Hoặc dùng cây giả chất lượng tốt nếu không có điều kiện chăm, nhớ lau bụi định kỳ.
Có nên tặng xương rồng cho đồng nghiệp không?
Tuỳ người nhận. Vì nhiều người kiêng, nếu không chắc, nên chọn cây lá xanh nhỏ dễ chăm. Nếu đồng nghiệp thích xương rồng, kèm một chậu đế vững và vài lời dặn tưới ít.
Cây để bàn có cần chọn theo mệnh không?
Đó là lựa chọn của từng người. Nếu muốn, chọn trong những cây hợp ánh sáng nơi bạn ngồi, sau đó mới xét đến màu lá, màu chậu theo mệnh. Cây sống khoẻ quan trọng hơn ý nghĩa.