Theo quan niệm phổ biến, đồng hồ treo tường nên đặt ở phòng khách hoặc phòng ăn, ở tường bên dễ nhìn, không đối thẳng cửa chính, không treo ngay đầu giường và không đối diện bàn thờ; đồng hồ hỏng nên sửa hoặc thay sớm. Phần lớn lời khuyên này có lý do thực tế: đồng hồ đối cửa khiến khách vừa vào đã như bị nhắc giờ, đồng hồ kêu tích tắc ở đầu giường làm khó ngủ, đồng hồ chết gây nhầm giờ.
Bài này đi qua từng phòng, giải thích các kiêng kỵ hay nghe về đồng hồ và chỉ cách chọn loại đồng hồ hợp với từng không gian, từ tiếng kêu, kích thước tới cách treo cho chắc.
Một chiếc đồng hồ treo tường là món đồ nhỏ, rẻ, nhưng lại nằm ở chỗ cả nhà nhìn vào nhiều lần mỗi ngày. Vì thế, đặt nó đúng chỗ là một trong những thay đổi dễ nhất mà gia chủ có thể làm khi muốn sắp xếp lại nhà theo quan niệm truyền thống, gần như không tốn kém và không đụng tới kết cấu.
Đồng hồ trong quan niệm truyền thống
Đồng hồ là vật luôn chuyển động, nên trong phong thuỷ nhà ở được xếp vào nhóm đồ mang tính "động". Quan niệm phổ biến coi đồng hồ chạy đều là biểu hiện của nếp sống nề nếp, còn đồng hồ đứng, chạy sai là dấu hiệu bê trễ. Cách hiểu này khá gần với ý nghĩa thực tế: một đồng hồ chính xác giúp cả nhà giữ giờ giấc.
Cũng có những kiêng kỵ gắn với chữ nghĩa, như việc không tặng đồng hồ trong một số cộng đồng gốc Hoa vì cách đọc gần với chữ chỉ việc tiễn đưa người mất. Đây là tập quán ngôn ngữ, có thể tôn trọng khi tặng quà cho người coi trọng điều đó, nhưng không liên quan tới chuyện đặt đồng hồ trong nhà mình.
Bài này không coi đồng hồ là vật mang may rủi. Chúng ta xem nó như một món đồ có ảnh hưởng thật tới sinh hoạt: tiếng kêu, độ dễ nhìn, ánh sáng của màn hình điện tử, và an toàn khi treo cao.
Vị trí theo từng phòng
Bảng dưới tóm tắt vị trí hay được khuyên, kèm lý do theo quan niệm và lý do thực tế:
| Phòng | Nên đặt | Nên tránh | Lý do thực tế |
|---|---|---|---|
| Phòng khách | Tường bên, ngang tầm nhìn khi ngồi sofa | Đối thẳng cửa chính | Khách vào không bị "nhắc giờ"; người trong nhà vẫn dễ nhìn |
| Phòng ăn | Tường đối diện chỗ người nấu, người dọn | Ngay trên đầu người ngồi ăn | Dễ canh giờ đưa đón, giờ học |
| Phòng ngủ | Đồng hồ nhỏ, không tiếng, xa đầu giường | Đồng hồ kêu to treo đầu giường | Tiếng tích tắc làm khó ngủ, nhất là người ngủ nông |
| Bếp | Tường xa bếp nấu | Ngay trên bếp | Hơi nóng, dầu mỡ làm hỏng máy và mặt kính |
| Phòng làm việc | Tường bên tầm mắt | Sau lưng người ngồi | Không phải ngoái lại nhìn giờ |
| Khu thờ | Không đặt đồng hồ | Đối diện hoặc cạnh bàn thờ | Giữ không gian tĩnh, tránh tiếng kêu |
Một số tài liệu còn gợi ý hướng đặt đồng hồ theo ngũ hành của chất liệu (gỗ, kim loại); đây là lớp ý nghĩa thêm, không thay cho các tiêu chí sinh hoạt ở trên.
Chọn đồng hồ theo phòng: tiếng kêu, kích thước, ánh sáng
Tiếng kêu. Kim giật kêu tích tắc rõ, kim trôi gần như không có tiếng. Phòng ngủ, phòng học nên dùng kim trôi. Đồng hồ quả lắc, đồng hồ điểm chuông hợp phòng khách rộng, có thể tắt chuông ban đêm.
Kích thước. Đồng hồ quá to trên mảng tường nhỏ trông như áp đảo, quá nhỏ trên tường lớn thì khó nhìn. Một mẹo đơn giản: người ngồi ở chỗ xa nhất trong phòng phải đọc được giờ mà không phải nheo mắt.
Màn hình điện tử. Đồng hồ số có đèn nền sáng xanh, trắng gây chói khi ngủ. Nếu dùng trong phòng ngủ, chọn loại chỉnh được độ sáng hoặc tự tắt đèn ban đêm.
Mặt số dễ đọc. Với người lớn tuổi, mặt số lớn, kim và vạch tương phản rõ với nền giúp xem giờ dễ hơn, giảm nhầm giờ uống thuốc, giờ hẹn khám.
Chất liệu. Khung gỗ hợp phòng ấm cúng, kim loại hợp không gian hiện đại. Ở vùng nồm ẩm, kim loại không sơn tĩnh điện dễ gỉ, gỗ tự nhiên chưa xử lý dễ mốc.
Đồng hồ hỏng, đồng hồ chạy sai
Lời khuyên "đồng hồ hỏng phải sửa ngay" là một trong số ít lời khuyên phong thuỷ mà hầu như ai cũng đồng ý. Theo quan niệm, đồng hồ đứng tượng trưng sự trì trệ. Về thực tế, nhìn nhầm một chiếc đồng hồ chết có thể làm trễ giờ đón con, giờ đi làm, giờ uống thuốc.
Với đồng hồ chạy pin, nên thay pin định kỳ và chọn pin chất lượng để tránh chảy nước pin làm hỏng máy. Đồng hồ cơ, đồng hồ quả lắc cần lên dây và lau dầu theo hướng dẫn của thợ; không tự tháo máy nếu không có dụng cụ và kinh nghiệm.
Đồng hồ kỷ niệm, đồng hồ cổ của ông bà không còn chạy được vẫn có thể giữ như kỷ vật, đặt trong tủ trưng bày. Nếu gia đình bận tâm về ý nghĩa đồng hồ đứng, có thể chỉnh kim về một giờ cố định và đặt ở khu trưng bày thay vì treo như đồng hồ xem giờ.
Treo đồng hồ cho chắc và an toàn
Đồng hồ treo tường thường ở trên cao, nên an toàn khi treo là phần phải làm kỹ:
- Kiểm tra trọng lượng đồng hồ; đồng hồ quả lắc, đồng hồ khung gỗ lớn có thể nặng hơn bạn nghĩ.
- Dò dây điện, ống nước âm tường trước khi khoan, nhất là tường gần ổ cắm, công tắc.
- Dùng tắc kê, vít phù hợp loại tường; tường thạch cao cần tắc kê chuyên dụng, không dùng đinh đóng trực tiếp.
- Không treo đồng hồ nặng ngay trên đầu giường, ghế ngồi hay nôi em bé.
- Với đồng hồ quả lắc, cân lại cho thăng bằng để máy chạy đều và không lắc lư.
- Với nhà có trẻ nhỏ, treo cao ngoài tầm với, tránh để dây treo hay quả lắc ở chỗ trẻ có thể kéo xuống.
Đồng hồ treo chắc chắn, ở chỗ dễ nhìn, không rơi, không kêu làm phiền là đã đạt gần hết những gì quan niệm truyền thống mong muốn. Nếu nhà thuê không được khoan tường, có thể dùng móc dán chịu lực đúng tải trọng ghi trên bao bì, hoặc đặt đồng hồ trên kệ thay vì treo.
Đồng hồ và nếp giờ giấc trong nhà
Lý do sâu xa khiến người xưa coi trọng đồng hồ có lẽ nằm ở nếp sinh hoạt. Một ngôi nhà có giờ ăn, giờ ngủ, giờ học ổn định thường êm ấm hơn, và chiếc đồng hồ đặt ở chỗ cả nhà cùng nhìn thấy là một công cụ nhỏ để giữ nếp đó. Phòng ăn, phòng sinh hoạt chung là nơi đồng hồ phát huy vai trò này rõ nhất.
Với gia đình có con nhỏ, đồng hồ kim ở phòng chung còn là đồ dạy trẻ xem giờ. Chọn mặt số có đủ mười hai con số rõ ràng, kim giờ và kim phút khác màu giúp trẻ học nhanh hơn. Trẻ biết xem giờ sẽ dễ tự giác với giờ học, giờ đi ngủ hơn là chỉ nghe bố mẹ nhắc.
Với người lớn tuổi sống cùng, đồng hồ ở phòng của ông bà nên đặt ở chỗ nhìn thấy từ giường và từ ghế ngồi, giúp họ chủ động giờ uống thuốc, giờ đi bộ. Một chiếc đồng hồ đúng chỗ đôi khi hữu ích hơn mọi món đồ trang trí đắt tiền trong phòng.
Đồng hồ ở cửa hàng và góc làm việc tại nhà
Cửa hàng nhỏ. Đồng hồ nên đặt ở chỗ người bán dễ nhìn, không ngay trước mặt khách. Theo quan niệm, khách nhìn thấy đồng hồ dễ có cảm giác bị giục; về thực tế, khách cũng thường không cần biết giờ khi đang chọn hàng.
Góc làm việc tại nhà. Đồng hồ nhỏ ở tường bên, trong tầm mắt khi ngẩng lên, giúp chia thời gian làm việc và nghỉ. Tránh treo ngay sau màn hình gây mỏi mắt vì phải chuyển tiêu điểm liên tục.
Phòng họp tại nhà. Đặt đồng hồ ở tường mà người chủ trì nhìn thấy, khách không phải đối diện; vừa giữ được giờ họp, vừa không tạo cảm giác bị đếm thời gian.
Quán ăn, quán cà phê. Quán muốn khách ngồi thư thả thường không đặt đồng hồ lớn ở khu khách ngồi; quầy pha chế, khu bếp thì cần đồng hồ dễ nhìn để canh thời gian món. Đây là cách bố trí theo dịch vụ, đồng thời cũng khớp với quan niệm không để khách cảm thấy bị giục.
Mấy tình huống hay được hỏi
Những câu hỏi dưới đây thường gặp khi gia đình dọn nhà, sửa nhà hay nhận quà:
- Nhiều đồng hồ trong một phòng: không có kiêng kỵ rõ ràng, nhưng nhiều đồng hồ chạy lệch giờ nhau gây rối; giữ một chiếc chính xác là đủ.
- Được tặng đồng hồ: nhận vui vẻ; nếu người tặng hoặc người nhận theo tập quán kiêng tặng đồng hồ, có thể đưa lại một đồng xu tượng trưng như "mua" lại món quà, tuỳ theo thói quen gia đình.
- Đồng hồ treo hành lang: hành lang hẹp nhà ống không nên treo đồng hồ nhô ra khỏi tường, dễ va quệt.
- Đồng hồ treo ngoài trời: chọn loại chịu ẩm, đặt dưới mái hiên để tránh mưa nắng làm hỏng máy.
Ở mỗi tình huống, câu hỏi đáng đặt ra là "đồng hồ có giúp nhà mình giữ giờ giấc dễ hơn không", hơn là "đồng hồ có hợp không".
Câu hỏi thường gặp
Có nên treo đồng hồ đối diện cửa chính không?
Quan niệm phổ biến khuyên tránh vì cho rằng khách vừa vào đã như bị nhắc thời gian, dễ tạo cảm giác vội vã. Về thực tế, đồng hồ ở tường bên vẫn dễ nhìn với người trong nhà. Nếu nhà chỉ còn mỗi bức tường đối cửa để treo, đó không phải điều đáng lo, chỉ là lựa chọn bố cục.
Đồng hồ kêu tích tắc làm khó ngủ thì xử lý thế nào?
Đổi sang đồng hồ kim trôi, gần như không có tiếng, hoặc chuyển đồng hồ ra khỏi phòng ngủ và dùng đồng hồ nhỏ đặt bàn, đồng hồ trên điện thoại có chế độ ban đêm. Đồng hồ số nên chỉnh giảm độ sáng màn hình để không làm phòng sáng khi ngủ.
Đồng hồ quả lắc hợp với nhà như thế nào?
Đồng hồ quả lắc hợp phòng khách rộng, trần cao, nơi tiếng chuông điểm giờ không làm phiền ai đang ngủ. Nhà ống hẹp, chung cư nhỏ thường không hợp vì tiếng chuông vang và đồng hồ chiếm diện tích tường. Nên chọn loại có thể tắt chuông vào ban đêm.
Đồng hồ trong nhà dừng đột ngột có phải điềm báo?
Không có cơ sở coi đó là điềm báo. Đồng hồ dừng thường do hết pin, pin yếu, bụi bám máy hoặc ẩm làm hỏng mạch. Thay pin, lau bụi; nếu vẫn không chạy, mang tới thợ sửa. Nếu đồng hồ là kỷ vật, có thể giữ làm vật trưng bày.
Người già trong nhà nên dùng loại đồng hồ nào?
Chọn đồng hồ mặt số lớn, chữ số rõ, kim tương phản mạnh với nền. Một số loại hiển thị cả thứ, ngày tháng giúp người lớn tuổi định hướng thời gian tốt hơn. Đặt ở nơi họ hay ngồi, không quá cao, và đủ ánh sáng để đọc được cả vào buổi tối.